“Yil davlati”: O‘zbekiston global startap indeksida yetakchi bo‘ldi

Xalqaro miqyosda biznes va texnologik ekotizimlarni baholashga ixtisoslashgan “StartupBlink” ekspertlar platformasi o‘zining “Global Startup Ecosystem Index Report 2026” nomli yangi strategik hisobotini e’lon qildi. Hujjat tahlillariga ko‘ra, bugungi kunda Markaziy Osiyo mintaqasi dunyo miqyosida startap muhiti eng jadal sur’atlar bilan kengayib borayotgan hudud sifatida e’tirof etildi. Hisobotda qayd etilgan eng muhim yangiliklardan biri O‘zbekistonga taqdim etilgan yuqori baho bo‘ldi. Mamlakat texnologik tadbirkorlik va innovatsiyalar sohasida erishgan mislsiz natijalari uchun tahlilchilar tomonidan rasman “2026-yilning eng yaxshi davlati” deb e’lon qilindi.

Mintaqaviy dinamika va o‘sish drayverlari

Tadqiqot ma’lumotlariga ko‘ra, Markaziy Osiyodagi umumiy startap muhiti bir yil ichida salkam 81 foizlik o‘sish tendensiyasini namoyish etgan. Mintaqadagi ushbu faollikning asosiy harakatlantiruvchi kuchlari va strategik markazlari sifatida O‘zbekiston poytaxti Toshkent hamda Qozog‘istonning yirik moliya o‘qi hisoblangan Olmati shaharlari qayd etilgan. Aynan mana shu ikki shahar hududdagi innovatsion loyihalar va kapital oqimini o‘ziga jalb qiluvchi asosiy nuqtalar bo‘lib xizmat qilmoqda.

O‘zbekistonning reytingdagi rekord natijalari

O‘zbekistonning global jadvaldagi harakati joriy yilda alohida diqqatga sazovor bo‘ldi. Mamlakat dunyo reytingida bir yo‘la 19 pog‘onani zabt etib, 79-o‘ringa joylashdi. Shuningdek, ekotizimning o‘sish darajasi 227 foiz kabi yuqori ko‘rsatkichni tashkil qildi. Mazkur natija joriy hisobotga kiritilgan dunyoning barcha davlatlari orasida qayd etilgan eng katta ijobiy sakrash sifatida tarixga kirdi. Agar jarayon dinamikasi bir necha yillik kesimda tahlil qilinsa, O‘zbekiston 2024-yildan buyon jahon startap indeksida jami 31 pog‘onaga ko‘tarilishga muvaffaq bo‘lganini ko‘rish mumkin.

Xalqaro ekspertlarning xulosasiga ko‘ra, O‘zbekiston hozirgi vaqtda startap hamjamiyatining ichki faolligi, korporativ sektor bilan integratsiya, to‘g‘ridan-to‘g‘ri sarmoyalarni jalb qilish hamda brendning xalqaro miqyosda tanilishi kabi amaliy funksional yo‘nalishlar bo‘yicha Markaziy Osiyoda mutloq birinchi o‘rinni egallab turibdi. Bu omillar davlatning sarmoyaviy jozibadorligi va mintaqaviy yetakchiligini kafolatlaydi.

Shaharlar kesimidagi tahlil va IT Park omili

Innovatsiyalar jugʻrofiyasida Toshkent shahri nafaqat respublika, balki butun mintaqaning bosh texnologik xabiga aylandi. Dunyoning eng rivojlangan 1000 ta shahri indeksida poytaxt 121 pog‘onaga ilgarilab, 229-o‘rindan joy oldi. Markazlashgan taraqqiyot bilan bir qatorda, mamlakat ichidagi ijobiy tendensiya viloyatlarga ham ko‘chganini ko‘rish mumkin. Xususan, mamlakatning tarixiy markazlari hisoblangan Samarqand va Buxoro shaharlari ham barqaror rivojlanish natijasida jahonning yetakchi 1000 ta startap shahri safiga ilk bor kiritildi.

“StartupBlink” tahlilchilari respublikaning texnologik markazga aylanish yo‘lidagi tizimli islohotlarini yuqori baholagan. Ekspertlar guruhining qayd etishicha, Toshkentdagi IT Park faoliyati mamlakatdagi innovatsiyalar o‘sishining bosh tayanchi va poydevori bo‘lib xizmat qilmoqda. Mazkur tuzilma shunchaki loyihalarni qo‘llab-quvvatlamasdan, ekotizimni tizimli ravishda institutlashtirish vazifasini muvaffaqiyatli bajarmoqda.

Qo‘shni davlatlardagi holat

Mintaqaning yana bir yirik ishtirokchisi bo‘lgan Qozog‘istonda ham startap muhiti ijobiy rivojlanish bosqichida deb topildi. Mamlakat ekotizimi o‘tgan yilga nisbatan 26,5 foizlik o‘sish qayd etgan bo‘lsa-da, global jadvalda bir pog‘onaga pastlab, 71-o‘rinni egalladi. Shaharlar kesimida mamlakatning bosh startap markazi bo‘lgan Olmati dunyo reytingida 291-o‘rinni, poytaxt Ostona esa 332-o‘rinni band etdi.

Biroq tahlilchilar Qozog‘iston ekotizimidagi tizimli kamchilikka ham to‘xtalib o‘tishgan. Hisobot mualliflarining fikricha, mamlakat ichida Olmati va Ostona shaharlarining yetakchilik uchun o‘zaro raqobatlashishi va startap muhitining tarqoq tuzilmaga egaligi umumiy milliy o‘sish tezligini pasaytirayotgan bo‘lishi mumkin. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, davlatda yagona va yaqqol ustunlikka ega innovatsion markazning mavjudligi resurslarni to‘g‘ri taqsimlash va sohani yanada samaraliroq boshqarish imkonini beradi. Yagona shaharning mavqeyini kuchaytirish milliy ekotizim natijalarini bir nuqtaga jamlashga (konsolidatsiya qilishga) yordam bergan bo‘lar edi, deyiladi tahlilda.

Kavkaz mintaqasidagi tendensiyalar

“StartupBlink” tadqiqotida Markaziy Osiyoga qo‘shni bo‘lgan Kavkaz mintaqasidagi ko‘rsatkichlar ham ko‘rib chiqilgan. Unga ko‘ra, Armaniston hududdagi eng jonli startap muhitiga ega davlat sifatida e’tirof etilib, global reytingda 55-o‘rinni egalladi. Shunga qaramay, mazkur ko‘rsatkich mamlakat o‘tgan yili egallagan pozitsiyadan bir pog‘onaga past demakdir. Shaharlar miqyosida esa pasayish yanada sezilarli bo‘lib, poytaxt Yerevan shahri jahon reytingida 18 pog‘onaga pastga sho‘ng‘idi va 199-o‘ringa joylashdi.

Mintaqaning boshqa subyektlaridan Gruziya o‘z mavqeyini sezilarli darajada yaxshilab, besh pog‘ona yuqoriladi va 66-o‘ringa chiqdi. Aksincha, Ozarbayjon ekotizimida pasayish tendensiyasi kuzatildi. Mamlakat o‘tgan yilgi o‘rnidan yetti pog‘onaga chekinib, yakunda global reytingning 81-o‘rinini qayd etdi.