“Kimlar, ketib, kimlar qolmadi?”: Prezident boshchiligidagi yig‘ilish qanday o‘tdi?

Prezident Shavkat Mirziyoyev Toshkent shahrida poytaxtda xavfsiz muhitni shakllantirish hamda jamoat xavfsizligini ta’minlashning yangi, namunaviy modelini ishlab chiqishga bag‘ishlangan videoselektor yig‘ilishini o‘tkazdi. Muhokama boshidanoq tanqidiy ruhda o‘tdi va davlat rahbari ta’kidlashicha, davlat va jamiyat manfaatlariga bevosita tahdid solayotgan muammolarga — uyushgan jinoyatchilik, narkobiznes, kiberjinoyatchilik va yashirin iqtisodiyotga qaratildi.

Prezident har bir muammo alohida holda ham jiddiy xavf tug‘dirishini, biroq ularning o‘zaro bog‘liqligi yanada keng ko‘lamli tahdidni yuzaga keltirishini qayd etdi. Yig‘ilish o‘tkazilgan joy bejiz tanlanmagani ta’kidlandi: so‘nggi to‘qqiz yil ichida Toshkent aholisi 1 million kishiga ko‘paydi, avtomobillar soni ikki barobarga oshib, 800 mingga yetdi, har kuni shaharga yana qariyb 1 million kishi kelib-ketadi, transport oqimi esa yuz minglab birlikni tashkil etmoqda.

Shu fon’da poytaxt infratuzilmasi jadal rivojlandi — maktablar, bolalar bog‘chalari, yirik savdo obyektlari, turar joy massivlari barpo etildi, shahar iqtisodiyoti hajmi 367 trillion so‘mdan oshdi. Prezident so‘zlariga ko‘ra, Toshkent nafaqat ma’muriy markaz, balki mamlakatning asosiy iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy markazi sifatida ham to‘liq shakllandi. Biroq aynan shu yerda jinoyatchilikning yangi ko‘rinishlari va “oson pul topish” usullari birinchi bo‘lib paydo bo‘lmoqda, huquqni muhofaza qiluvchi tizim esa bu o‘zgarishlarga yetib bora olmayapti.

Tanqid poytaxt rahbariyatiga qaratildi

Yig‘ilishda Toshkentdagi huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat organlari rahbarlari hududlar uchun namuna bo‘la olmagani alohida ta’kidlandi. Mavjud resurslar, kuch va ilmiy salohiyatga qaramay, tizim hanuz eskicha yondashuvlar asosida ishlamoqda. Huquqbuzarliklarning oldini olish masalasiga alohida e’tibor qaratildi — “Mahalla rivoji va jamiyatni mustahkamlash yili” deb e’lon qilingan joriy yilda bu yo‘nalish asosiy bo‘g‘inga aylanishi lozim.

Prezident profilaktika inspektorlari o‘ziga xos bo‘lmagan vazifalar — kommunal qarzdorlik va aliment undirishdan tortib, turli ommaviy tadbirlarda ishtirok etishgacha — bilan ortiqcha band qilib qo‘yilganini ko‘rsatib o‘tdi. Natijada xodimlar amalda mahallalarda mavjud emas. Davlat rahbari tekshiruvlar davomida inspektorlarni joyida topib bo‘lmagani yoki ularning begona ishlar bilan band bo‘lganiga doir misollarni keltirdi.

Shuningdek, poytaxt ichki ishlar tizimida tergov va surishtiruv ishlari sifati pasaygani qayd etildi. Malaka yetishmasligi va tizimli xatolar sababli o‘tgan yili 833 holatda jinoyat ishlari qo‘zg‘atilmagan va hisobdan yashirilgan. Jinoyatchilik kamaygani haqidagi hisobotlarga qaramay, mahallalarning sezilarli qismi hanuz “qizil” va “sariq” hududlar qatorida qolmoqda, ayrim tumanlar esa oilaviy zo‘ravonlik, talonchilik, bosqinchilik va boshqa og‘ir jinoyatlar bo‘yicha yetakchi o‘rinlarda turibdi.

Uyushgan jinoyatchilik, giyohvandlik va kiberxatarlar

Yig‘ilishda Toshkentda giyohvandlik bilan bog‘liq jinoyatlar soni 4 mingdan oshgani, 1 300 dan ortiq jinoyat sodir etgan 112 ta uyushgan jinoiy guruh aniqlangani ma’lum qilindi. Prezident ko‘plab mahkumlar belgilangan muddatning yarmiga ham yetmasdan ozodlikka chiqayotgani, bu esa retsidiv holatlarning keskin ko‘payishiga olib kelayotganini ta’kidladi. Vaziyat faqat Prezident Administratsiyasining bevosita aralashuvidan so‘ng o‘zgarishni boshlagani qayd etildi: so‘nggi uch oy ichida mamlakat bo‘yicha qariyb 50 ta yirik narkoguruh tugatilib, deyarli yarim tonna giyohvand moddalar musodara qilingan.

Kiberjinoyatchilik muammosiga alohida urg‘u berildi. O‘tgan yili poytaxtda 16 mingdan ortiq shunday jinoyat qayd etilgan, fuqarolarga yetkazilgan zarar qariyb 2 trillion so‘mni tashkil etgan. Shu bilan birga, jinoyatlarni fosh etish darajasi 8 foizga ham yetmayapti. Prezident bank va to‘lov tizimlarida himoya mexanizmlarini joriy etish muddatlari bo‘yicha keskin savol qo‘ydi hamda bu yo‘nalishda ishlarni tubdan kuchaytirish zarurligini bildirdi.

Yashirin iqtisodiyot va soliq tizimi

Muhokamaning alohida qismi Toshkentdagi yashirin iqtisodiyotga bag‘ishlandi. Uning hajmi 60 trillion so‘mga baholanmoqda, byudjetning yillik yo‘qotishlari esa 7,5 trillion so‘mni tashkil etadi. Keng tarqalgan qoidabuzarliklar — QQS to‘lamaslik, nazorat-kassa mashinalaridan foydalanmaslik, aylanmalarni yashirish va soliq organlari ichidagi korrupsion sxemalar misol tariqasida keltirildi.

Prezident ayrim mansabdor shaxslar ochiq tushumlarni oshirish o‘rniga “tadbirkor” deb ataluvchi shaxslarga homiylik qilganini ko‘rsatib o‘tdi. Bunga misol sifatida Mirzo Ulug‘bek tumanida soliq inspeksiyasi rahbari ishdan olinib, jinoiy javobgarlikka tortilgan yaqindagi holat tilga olindi.

Kadrlar bo‘yicha qarorlar: kimlar ishdan olindi va kimlarga hayfsan berildi

Yig‘ilish yakunlariga ko‘ra quyidagi kadrlar bo‘yicha choralar e’lon qilindi.

Ishdan bo‘shatildi:

• Bekmurod Abdullayev — Ichki ishlar vaziri o‘rinbosari, davlat xaridlari tizimida aniqlangan qonunbuzarliklar sabab;
• Xolmatjon Qodirov — Respublika profilaktika xizmati rahbari;
• Mubin Mirzayev — Soliq qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari;
• Akmal Ortiqov — Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori;
• Dilshod Usmonov — Toshkent shahar Mirzo Ulug‘bek tumani soliq inspeksiyasi boshlig‘i (unga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan);
• Xojiakbar Mullajonov — Shayxontohur tumani soliq inspeksiyasi boshlig‘i;
• Yunusjon Nasimjonov — Toshkent shahar soliq boshqarmasi boshlig‘i;
• A. Gʻaniyev — Bosh prokuratura huzuridagi Departament shahar boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari.

Sinov muddati bilan hayfsan berildi:

• Ravshan Sultonxo‘jayev — Toshkent shahar Ichki ishlar bosh boshqarmasi boshlig‘i;
• Anvar Ormonov — Toshkent shahar prokurori vazifasini bajaruvchi.

Poytaxt uchun yangi bosqich

Yig‘ilish yakunida Prezident Toshkent misolida chiqarilgan barcha xulosalar mamlakatdagi butun huquqni muhofaza qilish tizimiga taalluqli ekanini ta’kidladi. Poytaxtda xavfsizlikni ta’minlashning yangi modeli joriy etiladi — kuchaytirilgan tungi patrullik, uch smenali xizmat tartibi, ish jarayonlarini raqamlashtirish, zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish va yagona tezkor javob standartlari shular jumlasidandir.

Yakuniy xulosa qat’iy bo‘ldi: har bir so‘m ustidan davlat nazorati kuchaytiriladi, javobgarlik muqarrar, xavfsizlik masalasida rasmiyatchilikka endi yo‘l qo‘yilmaydi.