O‘tgan yili karta o‘tkazmalari orqali O‘zbekistondan $2,6 mlrd chiqib ketgan

O‘zbekiston Markaziy banki tomonidan e’lon qilingan 2025-yil yakunlari bo‘yicha tahliliy ma’lumotlar mamlakatimizda karta orqali pul o‘tkazmalari (P2P) madaniyati yangi bosqichga chiqqanini ko‘rsatmoqda. Tahlillarga ko‘ra, bugun o‘zbekistonliklar uchun mobil ilovalar orqali mablag‘ yuborish nafaqat yirik moliyaviy amaliyot, balki kundalik turmushning ajralmas qismiga aylangan.

Kichik to‘lovlar – bozorning asosi

Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, karta orqali o‘tkazmalarning qariyb yarmi, ya’ni 46,1 foizi 1 million so‘mgacha bo‘lgan summalarga to‘g‘ri keladi. Bu ko‘rsatkich shundan dalolat beradiki, har ikkinchi tranzaksiya kundalik mayda xaridlar, xizmatlar uchun haq to‘lash yoki o‘zaro qarzlarni qaytarish kabi ehtiyojlar uchun amalga oshirilgan.

O‘rta miqyosdagi, ya’ni 1 milliondan 5 million so‘mgacha bo‘lgan o‘tkazmalar ulushi 16,8 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 5 milliondan 10 million so‘mgacha bo‘lgan tranzaksiyalar umumiy hajmdagi 8,6 foiz ulushga ega bo‘ldi. Nisbatan yirikroq, ya’ni 10 milliondan 50 million so‘mgacha bo‘lgan o‘tkazmalar esa jami amaliyotlarning 18,3 foizini qamrab olgan.

Yirik o‘tkazmalar: Oz bo‘lsa-da, salmoqli

Qizig‘i shundaki, summaning oshib borishi bilan o‘tkazmalar soni sezilarli darajada kamayib boradi. 50 million so‘mdan yuqori bo‘lgan operatsiyalar jami ko‘rsatkichning 10 foiziga ham yetmaydi. Xususan, 50-100 million so‘m oralig‘idagi o‘tkazmalar 5,4 foizni, 100-200 million so‘m oralig‘idagilar esa 3,2 foizni tashkil etgan.

Eng yuqori miqdordagi mablag‘lar bilan bog‘liq amaliyotlar o‘ta past ulushga ega: 200 million so‘mdan ortiq tranzaksiyalar atigi 2 foizni, 500 million so‘mdan yuqori bo‘lgan rekord o‘tkazmalar esa bor-yo‘g‘i 0,2 foizni tashkil etdi. Bu raqamlar yirik summalarning hali ham bank tizimidagi boshqa moliyaviy instrumentlar orqali boshqarilishini tasdiqlaydi.

Migratsiya va valyuta omili

2025-yil xalqaro pul o‘tkazmalari uchun ham sezilarli o‘sish davri bo‘ldi. O‘zbekistonga xorijdan kirib kelgan mablag‘lar hajmi 27,2 foizga ortib, rekord darajadagi 18,9 milliard dollarga yetdi. Ekspertlar ushbu o‘sishni bir necha omillar, xususan, rubl kursining barqarorlashuvi va mehnat migrantlari oqimining jadallashishi bilan izohlashmoqda.

Shu bilan birga, mamlakatdan chiqib ketayotgan valyuta oqimida pasayish kuzatildi. Yil davomida xalqaro tizimlar orqali O‘zbekistondan 2,6 milliard dollar mablag‘ chiqib ketgan bo‘lib, bu 2024-yilga nisbatan 138 million dollarga kamdir. Bu tendensiya ichki bozorda kapitalning saqlanishi va iste’mol faolligining ortishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi kutilmoqda.