Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik va minglab sud ishlari: Bolalar ombudsmaniga murojaatlar soni qariyb ikki baravarga ortdi

O‘zbekistonda Bolalar masalalari bo‘yicha vakilga (bolalar ombudsmaniga) yo‘llangan murojaatlar keskin ko‘paydi. 2025-yil davomida bolalar huquqlarini himoya qilish masalasida 1934 ta shikoyat kelib tushgan bo‘lib, bu o‘tgan yilga nisbatan qariyb ikki baravar ko‘pdir. Shu bilan birga, sudlar voyaga yetmaganlarga nisbatan sodir etilgan zo‘ravonliklar, jumladan, ota-onalar ishtirokidagi yuzlab jinoyat ishlarini ko‘rib chiqdi.

Bir yilda qariyb 2 mingta murojaat

Oliy Majlisning Bolalar huquqlari bo‘yicha vakili Surayyo Rahmonovaning ma’lum qilishicha, 2025-yilda ombudsman devoniga 1934 ta murojaat kelib tushgan. Taqqoslash uchun: 2024-yilda bu ko‘rsatkich 1064 tani tashkil etgan edi.

Murojaatlarning natijasi:

• 509 tasi ijobiy hal etilgan;
• 708 ta holat bo‘yicha fuqarolarga huquqiy tushuntirishlar berilgan.

Eng ko‘p murojaat yo‘llangan hududlar:

• Toshkent shahri — 470 ta;
• Surxondaryo viloyati — 254 ta;
• Toshkent viloyati — 236 ta.

Jinoiy ishlar qo‘zg‘atildi

Shikoyatlarni o‘rganish va olib borilgan monitoringlar natijasida quyidagi choralar ko‘rildi:

• 3 ta ogohlantirish;
• 6 ta taqdimnoma;
• 25 ta xulosa;
• Sud qarorlariga protest keltirish bo‘yicha 3 ta iltimosnoma kiritildi.

Bundan tashqari:

• Bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlari yuzasidan 19 ta jinoiy va 26 ta ma’muriy ish qo‘zg‘atildi.
• Avvalroq jinoiy ish qo‘zg‘atish rad etilgan 20 ta holat bo‘yicha qarorlar bekor qilinib, materiallar qo‘shimcha tekshiruvga yuborildi.

Shuningdek, Bolalar ombudsmani internet tarmog‘idagi monitoring natijasida bolalar huquqlari buzilishi bilan bog‘liq yana 23 ta jinoiy va 28 ta ma’muriy ish qo‘zg‘atilganini ma’lum qildi.

Pedagoglar va huquq-tartibot xodimlari jazolandi

Surayyo Rahmonovaga ko‘ra, bolalarga nisbatan jismoniy jazo qo‘llagani va o‘z vazifasiga sovuqqonlik bilan yondashgani uchun 15 nafar pedagog ma’muriy javobgarlikka tortilgan. Yana 6 nafar ta’lim sohasi xodimi bolalarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lgani uchun intizomiy jazo oldi.

Shuningdek, voyaga yetmaganlarga nisbatan qonunbuzilish holatlariga yo‘l qo‘ygan ikki nafar huquq-tartibot idorasi xodimi ham intizomiy javobgarlikka tortildi.

Zo‘ravonlik bilan bog‘liq yuzlab sud ishlari

Senatning Yoshlar, xotin-qizlar, madaniyat va sport masalalari qo‘mitasi raisi Orzigul Qozixonovaning ta’kidlashicha, o‘tgan yili sudlar bolalarga nisbatan zo‘ravonlik sodir etgan 937 nafar shaxsga nisbatan 666 ta jinoiy ishni ko‘rib chiqqan.

Senatorni ayniqsa, ushbu ishlarning 72 tasi ota-onalar yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarga tegishli ekani xavotirga solmoqda.

“Bu holat profilaktika choralari yetarli emasligidan va qonunchilikda hamon bo‘shliqlar mavjudligidan dalolat beradi”, — deya ta’kidladi senator.

Voyaga yetmaganlar tomonidan sodir etilgan jinoyatlar

Bolalar ombudsmanining ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda 3301 nafar voyaga yetmagan shaxsga nisbatan 2584 ta jinoiy ish ko‘rilgan. Bu mamlakatdagi umumiy jinoyatlar sonining 4,09 foizini tashkil etadi.

Tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki:

• 1917 nafar maktab o‘quvchisi tomonidan 1783 ta jinoyat sodir etilgan;
• Farzand tarbiyasiga mas’uliyatsizlik bilan yondashgani uchun qariyb 224,9 ming nafar ota-ona ma’muriy javobgarlikka tortilgan.

Senatda profilaktika ishlarini kuchaytirish, oilaviy muhitga, farzand tarbiyasi va nazoratiga ko‘proq e’tibor qaratish zarurligi alohida uqtirildi.