Kambag‘allik darajasi hududlarga qarab belgilanishi rejalashtirilmoqda

O‘zbekistonda kambag‘allikni qisqartirish va aholini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimida tub burilish kutilmoqda. Endilikda mamlakatda minimal iste’mol xarajatlari (MIX) qiymati butun respublika uchun yagona etib emas, balki har bir hududning iqtisodiy o‘ziga xosligidan kelib chiqib, alohida hisoblanishi rejalashtirilmoqda. Bu haqda Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirining birinchi o‘rinbosari Marat Jurayev ma’lum qildi.

Differensial yondashuv: Toshkent va chekka tumanlar o‘rtasidagi farq inobatga olinadi

Hozirgi vaqtda mamlakatda kambag‘allik chegarasini belgilovchi yagona mezon amalda bo‘lib, 2026-yilda bu ko‘rsatkich kishi boshiga oyiga 715 ming so‘mni tashkil etmoqda. Biroq vazirlik mutasaddisining ta’kidlashicha, hayot darajasi va xizmatlar narxi hududlarda turlicha. Masalan, poytaxtning Olmazor tumanidagi taksi haydovchisi bilan Qoraqalpog‘istonning chekka Bo‘zatov tumanidagi haydovchining daromadi va xarajatlari o‘rtasida sezilarli tafovut mavjud.

Shu sababli, 2026-yil yakuniga qadar Jahon banki ekspertlari bilan hamkorlikda MIX ko‘rsatkichini hududlar kesimida tabaqalashtirish (differensiyalash) bo‘yicha yangi tizim ishlab chiqilishi ko‘zda tutilgan. Bu chora ijtimoiy yordamning yanada manzilli va adolatli bo‘lishini ta’minlashga xizmat qiladi.

Kambag‘allik reyestri va daromadlarni hisoblash tartibi

Joriy yilning 1-mart holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda 407 mingta oila (taxminan 1,6 million kishi) "kambag‘al oila" toifasiga kiritilgan. Muhimi shundaki, bu raqamlar statik emas — oilalarning iqtisodiy holati yaxshilanishi yoki yomonlashishiga qarab, reyestr doimiy ravishda yangilanib boradi.

Daromadlarni aniqlashda faqatgina rasmiy maoshlar bilan cheklanilmaydi. Aholining norasmiy sektordagi daromadlari, xususan:

• Xorijdagi mehnat migratsiyasidan kelayotgan mablag‘lar;
• Tomorqa va dehqon xo‘jaliklaridan olinadigan daromadlar;
• Chorvachilikdan tushadigan tushumlar ham nominal daromad sifatida hisobga olinadi.

Indeksatsiya va inflyatsiya bog‘liqligi

Maqolada qayd etilishicha, 2026-yilda ilk bor minimal iste’mol xarajatlari umumiy inflyatsiya darajasidan pastroq ko‘rsatkichda indeksatsiya qilindi. Marat Jurayevning tushuntirishicha, MIX ko‘rsatkichi har doim ham umumiy inflyatsiya bilan bir xil harakatlanmaydi.

Bu ko‘rsatkich oziq-ovqat, nooziq-ovqat mahsulotlari va xizmatlar narxini alohida tahlil qilish orqali shakllanadi. MIX tarkibida oziq-ovqat savatining ulushi yuqori bo‘lgani sababli, umumiy inflyatsiya darajasi yuqori bo‘lgan taqdirda ham, agar asosiy iste’mol tovarlari narxi barqaror bo‘lsa, minimal xarajatlar ko‘rsatkichi pastroq sur’atda o‘sishi mumkin.

Mazkur islohotlar O‘zbekistonda ijtimoiy himoya siyosatini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va har bir fuqaroning real ehtiyojlarini hisobga olish yo‘lidagi muhim qadamdir.