Deyarli har uchinchi qarzdorda bittadan ko‘p kredit bor

Mamlakatimizda bank xizmatlaridan foydalanayotgan fuqarolarning qarz majburiyatlari va kreditlash tizimining bugungi holatiga doir muhim tahliliy ma’lumotlar ochiqlandi. Markaziy bank tomonidan e’lon qilingan moliyaviy ommaboplik bo‘yicha ilk milliy indeks natijalariga ko‘ra, respublikamizda banklardan kredit ajratilgan mijozlarning 29 foizi bir vaqtning o‘zida bittadan ko‘p majburiyatga ega. Umumiylashtirilgan ko‘rsatkichlarga tayanilsa, mamlakatda har bir qarz oluvchiga o‘rtacha 1,7 ta kredit ulushi to‘g‘ri kelmoqda.

Aholining qamrov darajasi

Hisobotda keltirilgan raqamlar voyaga yetgan aholining moliyaviy muassasalar bilan hamkorlik darajasini aniq ko‘rsatib beradi. Hozirgi kunda katta yoshli fuqarolarning 20 foizi tijorat banklarida amalda bo‘lgan active kredit hisobvaraqlariga ega. Shuningdek, aholining yana 7 foizi rasmiy va tartibga solinadigan mikromoliya tashkilotlari xizmatidan foydalanib kelmoqda. Ushbu ko‘rsatkichlar kredit mahsulotlari aholi orasida ommalashgani bilan birga, asosiy qarz majburiyatlari bir nechta majburiyatni o‘z zimmasiga olgan mijozlar qatlamida to‘planayotganidan dalolat beradi.

Kredit tarixlari nazorati

Sohada zamonaviy texnologiyalarni tatbiq etish darajasi ham yuqori bosqichga ko‘tarilgan. Xususan, respublikada yangi ajratilayotgan chakana kreditlarning qariyb 80 foizi inson omilisiz, ya’ni avtomatlashtirilgan kredit konveyeri orqali tezkor rasmiylashtirilmoqda. Shu bilan birga, katta yoshli aholining 98 foizga teng ulkan qismi haqidagi ma’lumotlar kredit byurog‘i bazasiga kiritilgan. Bu holat banklar hamda boshqa moliya muassasalariga bo‘lajak mijozning kredit tarixini mukammal o‘rganish, uning amaldagi majburiyatlari hamda umumiy qarz yukini xolisona baholash imkonini sun’iy to‘siqlarsiz ta’minlaydi.

Ortiqcha qarzdorlik xavfini kamaytirish talabi

Markaziy bank mutaxassislari aholini kreditlash ko‘lamini kengaytirish jarayonida bir qator muhim jihatlarga alohida e’tibor qaratish lozimligini ta’kidlamoqda. Unga ko‘ra, har bir qarz oluvchining barcha amaldagi majburiyatlarini to‘liq hisobga olish, ajratilayotgan kredit shartlarini uning real to‘lov qobiliyatiga aniq moslashtirish va kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ortiqcha qarzdorlik xavfini barvaqt aniqlash eng ustuvor vazifalar qatorida qolmoqda.