Kredit ta’tili: Bankka kreditni to‘lamaslikning qonuniy yo‘li haqida

Kreditni vaqtida to‘lay olmaslik har qanday qarz oluvchi uchun fojia kabi tuyulishi mumkin. Ko‘pchilik bunday vaziyatda qochishni, telefon qo‘ng‘iroqlariga javob bermaslikni yoki noqonuniy yo‘llar bilan pul qidirishni afzal ko‘radi va oqibatda o‘z kredit tarixini butunlay barbod qiladi. Vaholanki, qonunchilik va bank tizimining o‘zida bu muammoning mutlaqo xavfsiz va sivilizatsiyalashgan yechimi bor. Agar daromadingiz keskin kamaygan bo‘lsa, bank sizga rasman “dam olish” berishga majbur. 

Kredit ta’tili — bu bank mijozining kutilmagan moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan davrida unga taqdim etiladigan maxsus imtiyozli muddatdir. Ushbu mexanizm ishga tushganda, qarzdor asosiy qarz to‘lovlarini vaqtincha to‘xtatib turishi yoki har oylik to‘lovlar miqdorini kamaytirishi mumkin bo‘ladi.

Imtiyozli davrning asosiy shakllari

Amaliyotda banklar kredit ta’tilining uchta asosiy turini taklif etadi:

• Asosiy qarzni muzlatish: Bunda mijoz ma’lum muddat davomida faqat hisoblangan foizlarni to‘lab boradi, asosiy qarz to‘lovi esa vaqtincha to‘xtatiladi.
• To‘liq muzlatish: Asosiy qarz va foiz to‘lovlari birdek to‘xtatilib, mijozga to‘liq moliya-tiklanish imkoniyati beriladi.
• Kredit muddatini uzaytirish (prolongatsiya): Umumiy shartnoma muddati uzaytirilishi evaziga oylik to‘lovlar miqdori sezilarli darajada kamaytiriladi.

Arizani ko‘rib chiqish uchun talab qilinadigan asoslar

Kredit ta’tilini rasmiylashtirish uchun qarzdor o‘zining og‘ir moliyaviy ahvolini tasdiqlovchi rasmiy hujjatlarni bankka taqdim etishi shart. Quyidagi holatlar bank tomonidan asosli deb topilishi mumkin:

• Ish joyining yo‘qotilishi;
• Daromad darajasining sezilarli darajada kamayishi;
• Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik holati;
• Favqulodda holatlar yoki moddiy talafotlarga uchrash.

Kredit tarixi va moddiy javobgarlikka ta’siri

Rasman belgilangan kredit ta’tili muddati o‘tgan qarzdorlik sifatida baholanmaydi. Binobarin, bu holat mijozning kredit tarixiga salbiy ta’sir ko‘rsatmaydi. Imtiyozli davr mobaynida kechiktirilgan to‘lovlar uchun bank tomonidan hech qanday penya va jarimalar hisoblanmaydi. Ta’til tugagach, surib surilgan to‘lovlar hisobiga kreditning yakuniy to‘lov muddati mutanosib ravishda uzaytiriladi.

Rasmiylashtirish tartibi

Kredit ta’tilidan unumli foydalanish uchun qarzdor muayyan harakatlarni ketma-ket amalga oshirishi lozim:

1. To‘lovlar bo‘yicha kechikish yuzaga kelmasidan ilgari bankka yozma ariza bilan murojaat qilish.
2. Arizaga moliyaviy holat yomonlashganini aniq tasdiqlovchi barcha rasmiy hujjatlarni ilova qilish.

Murojaat kelib tushgach, bankning kredit komissiyasi taqdim etilgan hujjatlarni o‘rganib chiqadi. Ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda, bank va mijoz o‘rtasida yangi to‘lov grafigini belgilovchi qo‘shimcha kelishuv imzolanadi va u huquqiy kuchga kiradi.