Eron Hormuzni yillar davomida yopiq ushlab turishi mumkin

Tehron mintaqadagi strategik ustunlikni o‘z qo‘liga olish maqsadida Hormuz bo‘g‘ozini uzoq muddatli blokada qilishga tayyorlanmoqda. Bu qaror nafaqat harbiy logistikaga, balki dunyo iqtisodiyotining tomir urishiga ham bevosita ta’sir o‘tkazishi kutilmoqda.

Yaqin Sharqdagi keskinlik yangi bosqichga ko‘tarilar ekan, Eron Islom Respublikasi global savdo va harbiy ta’minot uchun hayotiy ahamiyatga ega bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilish strategiyasini keskinlashtirdi. Press TV telekanaliga ismini oshkor qilmagan yuqori martabali rasmiyning ma’lum qilishicha, Tehron AQSh, Isroil va ularning ittifoqchilari uchun ushbu dengiz yo‘lini yillar davomida yopiq holda ushlab turish imkoniyatiga ega.

Strategik qamal va logistik zarba

Hozirda bo‘g‘oz orqali harakatlanish erkinligi sezilarli darajada cheklangan bo‘lib, bu choralar bejizga ko‘rilmagan. Ma’lumotlarga ko‘ra, AQShning mintaqadagi harbiy bazalari va garnizonlari o‘z hayotiy ehtiyojlari hamda texnik ta’minoti uchun aynan shu suv yo‘liga bog‘lanib qolgan. Eronlik mulozimning ta’kidlashicha, agar ushbu tranzit yo‘li avvalroq nazoratga olinganida, “dushman kuchlar”ning logistik salohiyati bugun ancha zaiflashgan bo‘lar edi.

Eron hukumati bo‘g‘ozdan foydalanish bo‘yicha yangi tartibni joriy etishni rejalashtirmoqda. Unga ko‘ra, barcha davlatlar uchta siyosiy toifaga — do‘st, neytral va dushman mamlakatlarga ajratiladi. Eng e’tiborli jihati shundaki, neytral maqomidagi davlatlar bo‘g‘ozdan o‘tish evaziga maxsus to‘lovlarni amalga oshirishiga to‘g‘ri kelishi mumkin.

Global energiya inqirozi xavfi

Hormuz bo‘g‘ozi jahon bozoriga neft va suyultirilgan gaz yetkazib beruvchi asosiy arteriya hisoblanadi. AQSh va Isroil tomonidan amalga oshirilgan hujumlardan so‘ng, Tehron bo‘g‘ozni deyarli barcha “nomaqbul” kemalar uchun yopib qo‘ydi. Ushbu geo-siyosiy yurish natijasida jahon bozorida yoqilg‘i narxlari keskin ko‘tarila boshladi, bu esa global inflyatsiyaga o‘z ta’sirini ko‘rsatmoqda.

Ayni damda ushbu strategik suv yo‘li orqali faqat Eron bilan yaqin hamkorlik aloqalariga ega bo‘lgan davlatlar — Rossiya, Xitoy, Hindiston, Iroq va Pokiston kemalari to‘siqsiz harakatlanmoqda.

Xalqaro munosabatlardagi boshi berk ko‘cha

Vashington ushbu vaziyatni o‘zgartirishga urinmoqda. AQSh Prezidenti Donald Tramp Yevropa va Osiyodagi bir qator ittifoqchi davlatlarni bo‘g‘ozda navigatsiya erkinligini tiklash uchun mintaqaga harbiy kemalar yuborishga chaqirgan. Biroq, ko‘plab davlatlar Eron bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri harbiy qarama-qarshilikka kirishishdan cho‘chib, ushbu taklifni rad etishgan.

Eronning ushbu “suv blokadasi” nafaqat mintaqaviy urushning bir qismi, balki G‘arb davlatlariga qarshi qo‘llanilayotgan kuchli iqtisodiy va siyosiy bosim vositasiga aylanib ulgurdi. Voqealar rivoji shuni ko‘rsatmoqdaki, Hormuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat yaqin kelajakda xalqaro diplomatiyaning eng og‘riqli nuqtasi bo‘lib qoladi.