Koʻzlarimiz nega tez charchaydi? Ekran charchogʻi sindromining oldini olish boʻyicha layfhak

Yozda koʻzlarimiz boshqa fasllardagiga nisbatan bir qancha vaqt dam oladi. Qolaversa, gadjetlardan foydalansak ham, umumiy koʻz charchogʻi kamayadi. Chunki biz koʻproq faol harakat qilamiz, tabiiy yorugʻlik ostida koʻp yuramiz va taʼtil paytida uzoq vaqt bir joyda ishlash kamayadi. Uzoq qish davomida, ayniqsa, immun tizimi ta’sirchan bahorda esa harakatsizlik muammosi yana kundamlikka chiqadi.

Shunday noqulay sharoitlar ekran charchogʻi sindromi (computer vision symdrome — CVS) deb ataluvchi belgilar yigʻindisining rivojlanishiga olib keladi.

Ekran charchogʻi sindromi nima va u qanday namoyon boʻladi?

Ekran charchogʻi sindromi— ekran oldida uzoq ishlashdan kelib chiqadigan belgilar yigʻindisi. Kasallik sifatida hisoblanmasa-da, u hayot sifatiga sezilarli taʼsir koʻrsatishi mumkin.

Sindrom quyidagi belgilar bilan namoyon boʻladi:

• koʻzlarda quruqlik, achishish, qichishish;
• qovoq ostida qumga oʻxshash moddalar yigʻilishi;
• qizarish;
• xira koʻrish;

·        matnlar suzayotganday koʻrinishi;

• bosh ogʻrigʻi va diqqatni jamlashda qiynalish.

Bu belgilarning sabablari turli xil. Masalan, diqqatni ekranga qaratganda koʻz miltillash tezligi kamayadi va koʻz shox pardasining namligi buziladi.

Qoʻshimcha charchatuvchi omillar – notoʻgʻri yoki tasodifan sozlangan yorugʻlik, doimiy ravishda yaqin obyektga qarash, xona havosining quruqligi va muntazam dam olish imkoniyati yoʻqligi. Bularning barchasi “ekran charchogʻi sindromi” uchun qulay holatni yaratadi.

Ekran charchogʻi sindromidan koʻzlarni qanday himoya qilish mumkin?

Ekranni butkul ishlatmaslikning imkoni yoʻq, ayniqsa ofisda ishlasangiz yoki talaba boʻlsangiz. Lekin koʻz charchogʻini kamaytirishning bir nechta samarali usullari mavjud.

1. 20-20-20 qoidasi. Har 20 daqiqada, kamida 20 sekund davomida taxminan 6 metr uzoqlikdagi obyektga qarang. Bu koʻz mushaklarining dam olishiga yordam beradi.
2. Koʻzlar miltillashini boshqarish. Kompyuterda ishlaganda koʻz miltillashi 2–3 marta kamayadi. Bu koʻz yon qobigʻini uzunlashishini keltirib chiqaradi. Konditsionerli xonada yoki sunʼiy yorugʻlikda ishlasangiz, koʻz miltillatishni muntazam qilishga eʼtibor bering.
3. Oʻrindiqni toʻgʻri joylashtirish. Koʻzdan ekrangacha masofa 50–70 sm atrofida boʻlishi kerak, monitor esa koʻz darajasidan pastroqda turishi lozim. Yorugʻlikning bir xil tarqalganligiga eʼtibor bering, orqa tomondan yoki yuzingizga qarab turmasligi kerak. Ekranning rang harorati ayniqsa kunning ikkinchi yarmida issiq tonda boʻlishi maqbul.
4. Taymerga muvofiq dam olish. Qisqa vizual dam olish uchun taymerdan foydalaning. Bu hatto jadval belgilanmagan paytda ham muhim.
5. Dam olishda gadjetlarni ishlatmaslik. Ishdan keyin darhol televizor koʻrish yoki telefonda oʻyin oʻynashdan tiyiling. Buning oʻrniga sayr qilish, sport bilan shugʻullanish yoki gadjetlarsiz hunar bilan shugʻullanish maʼqul. Koʻzlar uchun uzoq joylarga qarash juda ham muhim.
6. Sunʼiy koʻz yoshi chiqaruvchi vositalar. Agar koʻzlaringizda quruqlik sezilsa, konservantsiz koʻz tomchilarini qoʻllashingiz mumkin. Bu ayniqsa konditsionerli muhitda foydalidir. Lekin, muntazam qoʻllashdan oldin tibbiyot mutaxassisi bilan maslahatlashish tavsiya qilinadi.

Ekran charchogʻi sindromi belgilari boʻlsa shifokorga murojaat qilish kerakmi?

Agar kun oxirida koʻrish qobiliyatingiz susaysa, harflar birlashib ketishi kuzatilsa, koʻzda begona jism bordek tuyulsa va ogʻriq his qilsangiz, bu oftalmologga uchrashish uchun sababdir. Bu belgilar nafaqat charchoq bilan, balki boshqa koʻrish muammolari bilan ham bogʻliq boʻlishi mumkin.

Profilaktik tekshiruvlar boʻyicha ilmiy asoslangan tavsiyalarga amal qilish muhim. “MedlinePlus” maʼlumotlariga koʻra, agar shikoyatlar va xavf omillari boʻlmasa, 40 yoshgacha boʻlganlar 5–10-yilda bir marta koʻz tekshiruvidan oʻtishlari kerak, 40 yoshdan keyin esa koʻproq. Agar bemorda diabet yoki koʻz kasalligi boʻlsa, yillik tekshiruv zarur.

Qoʻshimcha choralar, masalan, koʻzoynak, kontakt linzalar, tomchilar yoki mashqlar, har bir holatda mutaxassis bilan muhokama qilinishi lozim. Eng muhimi— asosiy gigiyena qoidalariga rioya qilish va organizmning signallariga eʼtibor berish.

Firdavs Ermatov