Havodan toza suv oladigan qurilma ixtiro qilindi

Kimyo bo‘yicha 2025-yilgi Nobel mukofoti sovrindori, professor Omar M. Yagi havodagi namlikni tortib olib, uni ichimlik suviga aylantira oladigan qurilma yaratdi. Uning samaradorligi Kaliforniyada joylashgan O‘lim vodiysining o‘ta issiq sharoitida o‘tkazilgan sinovlarda tasdiqlandi.

Qurilma haqida

Texnologiyaning asosini Metal-organic frameworks (MOF) deb ataladigan materiallar tashkil etadi. Ushbu yuqori g‘ovaklikka ega moddalar hatto juda past namlik sharoitida ham suv bug‘larini ushlab qolishga qodir. To‘plangan namlik keyinchalik toza suyuqlikka aylantiriladi, shu sababli tizim an’anaviy suv manbalari mavjud bo‘lmagan hududlarga katta foyda keltiradi.

O‘lchamlari jihatidan qurilma taxminan olti metrli dengiz konteyneriga teng. U issiq havo yordamida ishlaydi va buning uchun yoqilg‘i ham, elektr energiyasi ham talab qilinmaydi. Tizim qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanadi, bu esa uning doimiy avtonom ishlashini ta’minlaydi. Qurilma bir sutkada 1000 litrgacha ichimlik suvi ishlab chiqaradi.

Yagining aytishicha, ushbu g‘oyaga uni bolalikdagi shaxsiy tajribasi ilhomlantirgan. U Iordaniyadagi qochqinlar lagerida ulg‘aygan. O‘sha yerda suv va elektr ta’minoti juda kam bo‘lgan, toza ichimlik suvidan foydalanish imkoniyati esa atigi ikki haftada bir marta paydo bo‘lgan.

2,2 milliard odam toza ichimlik suvi bilan yetarli darajada ta’minlanmagan

BMT ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunda qariyb 2,2 milliard odam hali ham toza ichimlik suvi bilan yetarli darajada ta’minlanmagan. Yagining fikricha, ixtiro doimiy qurg‘oqchilik sharoitida yashayotgan odamlarning hayotini o‘zgartirishi va tabiiy ofatlardan keyin suv manbalaridan mahrum bo‘lgan hududlarga yordam berishi mumkin.