Noto‘g‘ri tashxis, kechikkan choralar: Ebolaga chalingan har 2 bemordan biri vafot etmoqda

Kongo Demokratik Respublikasida davom etayotgan Ebola epidemiyasida hozirgacha kamida 4,3 mingta kasallanish holati qayd etildi, 2 mingdan ortiq odam vafot etdi. Epidemiya 2026-yil 15-may kuni rasman e’lon qilingan, biroq mutaxassislar virus fevral oyidayoq tarqala boshlagan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti bosh direktori Tedros Gebreyesusning ogohlantirishicha, vaziyat shu sur’atda davom etsa, bu epidemiya 2014–2016-yillardagi va kamida 11 ming kishining hayotiga zomin bo‘lgan Ebola epidemiyasidan ham og‘irroq tus olishi mumkin.

Virus fevral oyidan tarqalgan bo‘lishi mumkin

Epidemiya rasman may oyida e’lon qilingan bo‘lsa-da, sog‘liqni saqlash mutaxassislari ayrim holatlar bundan ancha oldin paydo bo‘lganini taxmin qilmoqda. Ularning fikricha, virus kamida uch oy avval, ya’ni fevral oyidan boshlab odamlar orasida tarqala boshlagan bo‘lishi mumkin.

Kasallikning dastlabki bosqichda aniqlanmagani vaziyatni yanada murakkablashtirgan. JSSTning Afrika bo‘yicha direktori Muhammad Janabining aytishicha, ayrim bemorlarga dastlab Ebola emas, bezgak yoki ich terlama tashxisi qo‘yilgan. Shu sabab virusni erta aniqlash, bemorlarni ajratish va ularga aloqador odamlarni tekshirish ishlari kechikkan.

Janabi Bunia shahrida o‘tkazilgan matbuot anjumanida vaziyatni “Biz virusni quvib yetishga harakat qilyapmiz, ammo virus bizdan oldinda” deya izohladi. Bu hudud epidemiya markaziga yaqin joylashgan.

JSST hozirgi epidemiyani uch oy ichida nazorat ostiga olishga umid qilmoqda. Tashkilot bu vaqt ichida virus butunlay yo‘q qilinadi, degani emasligini ham ta’kidlagan. Asosiy vazifa yangi kasallanishlar sonini kamaytirish va virusning tarqalish zanjirini sekinlashtirishdan iborat.

2 mingdan ortiq odam vafot etdi

15-maydan buyon rasman qayd etilgan holatlar soni 4,3 mingdan oshgan. Shu vaqt ichida 2 mingdan ortiq odam Ebola oqibatida vafot etgan.

JSST bosh direktori Tedros Adhanom Gebreyesus aynan shu ko‘rsatkichlar sabab vaziyat jiddiy ekanini aytmoqda. Agar kasallik shu tezlikda tarqalishda davom etsa, 2026-yilgi epidemiya Ebola tarixidagi eng og‘ir avj olishlardan biriga aylanishi mumkin.

Taqqoslash uchun, 2014–2016-yillarda G‘arbiy Afrikada kuzatilgan Ebola epidemiyasida kamida 11 ming kishi hayotdan ko‘z yumgan. Hozirgi vaziyat ham shu darajaga yaqinlashishi mumkinligi mutaxassislarni xavotirga solmoqda.

Epidemiyaga qarshi kurashni Kongo Demokratik Respublikasining sharqidagi siyosiy va xavfsizlik muammolari ham qiyinlashtiryapti. Ayrim hududlarga shifokorlar va tezkor guruhlarning kirishi oson emas. JSST ma’lumotiga ko‘ra, tibbiyot xodimlari hozircha qayd etilayotgan kasallanish holatlarining atigi 30 foiziga yetib bora olyapti.

Bu esa bemorlarni tez aniqlash, ularni davolash, yaqinlarini tekshirish va virusning keyingi tarqalishini to‘xtatish ishlarini sekinlashtirmoqda.

Kam uchraydigan Bundibugyo turi tarqalmoqda

Bu safargi epidemiyada Ebola virusining Bundibugyo deb ataladigan kam uchraydigan turi aniqlangan. Bu tur ilgari ham epidemiya keltirib chiqargan, biroq bunday holatlar juda kam uchragan.

Bundibugyo turi avval 2007 va 2012-yillarda qayd etilgan epidemiyalar bilan bog‘langan. Shu sabab 2026-yilgi vaziyat mutaxassislar uchun alohida xavotir uyg‘otmoqda.

Hozircha ushbu turga qarshi rasman tasdiqlangan vaksina yo‘q. Shuningdek, samaradorligi rasman tan olingan maxsus davolash vositasi ham mavjud emas.

Kasallikning kech aniqlangani, ayrim bemorlarga dastlab noto‘g‘ri tashxis qo‘yilgani, xavfsizlik bilan bog‘liq muammolar va maxsus vaksinaning yo‘qligi epidemiyani nazoratga olishni qiyinlashtiryapti. JSST esa virus tarqalishini imkon qadar tez jilovlash uchun mahalliy mutaxassislar bilan ish olib bormoqda.