Ebola tufayli xalqaro favqulodda holat e’lon qilindi

Markaziy Afrika mintaqasida epidemiologik vaziyat keskinlashib borayotgani sababli xalqaro darajadagi xavotirlar kuchaymoqda. Kongo Demokratik Respublikasi (KDR) hududida boshlangan Ebola virusining yangi to‘lqini qo‘shni Uganda davlatiga ham o‘tishga ulgurdi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) va mahalliy rasmiylarning ma’lumotlariga ko‘ra, mazkur epidemiya oqibatida bugungi kunga qadar 88 nafar fuqaro hayotdan ko‘z yumgan. Jami kasallanganlar soni 330 dan oshgan bo‘lsa-da, mutaxassislar real holatda infeksiya yuqtirganlar soni bundan ancha ko‘p bo‘lishi mumkinligidan ogohlantirishmoqda.

Vaziyatning o‘ta murakkab nuqtasi KDRning qurolli to‘qnashuvlar girdobida qolgan Ituri viloyatiga to‘g‘ri kelmoqda. Aynan shu hududdagi ikki sog‘liqni saqlash maskanidan olingan 13 ta laboratoriya namunasining 8 tasida xavfli infeksiya tasdiqlangan. Mazkur hududda aholi migratsiyasining yuqoriligi va murakkab operativ muhit virusning yanada keng quloch yozishiga zamin yaratmoqda. Epidemiya chegaralarni ham kesib o‘tib, Ugandada KDRdan kelgan bir nafar bemorning shifoxonada vafot etishi bilan bog‘liq mudhish holat qayd etildi.

Ketma-ket kelayotgan to‘lqinlar xavfi

Tahlillar ushbu epidemiya ortida virusning kam uchraydigan va o‘ta xavfli «Bundibugyo ebolavirus» shtammi turganini ko‘rsatdi. KDR Sog‘liqni saqlash vaziri Samuel Rojer Kambaning ma’lum qilishicha, tibbiyot olamida hozircha ushbu o‘ziga xos shtammga qarshi hech qanday vaksina yoki maxsus davolash protokollari mavjud emas. Vaziyatni yanada fojiali qilayotgan omil shundaki, mazkur shtamm bilan kasallanganlar orasida o‘lim darajasi qariyb 50 foizni tashkil etmoqda.

Bu galgi epidemiya Kongo Demokratik Respublikasi tarixidagi ketma-ket 17-infeksiya to‘lqini bo‘lib, mamlakat hali avvalgi inqiroz asoratlaridan to‘liq qutulib ulgurmagan edi. Bundan bir necha oy oldin, ya’ni 2025-yilning avgust oyida ham hududda kasallikning avj olishi kuzatilgan va o‘shanda 34 kishi virus qurboniga aylangan edi. Joriy yilning 15-may kuni esa mahalliy hukumat vaziyat yana nazoratdan chiqayotgani haqida rasmiy bayonot berishga majbur bo‘ldi.

Xavf darajasi yuqori, ammo bu pandemiya emas

Mintaqadagi xavotirli dinamika fonida JSST rahbariyati favqulodda chora-tadbirlarni ishga soldi. Tashkilot bosh direktori hamda a’zo davlatlar o‘rtasida o‘tgan jiddiy maslahatlashuvlardan so‘ng, KDR va Ugandada tarqalayotgan Ebola epidemiyasi munosabati bilan xalqaro ahamiyatga ega jamoat salomatligi sohasidagi favqulodda holat e’lon qilindi. Bu xalqaro tibbiyot tizimidagi ikkinchi eng yuqori ogohlantirish darajasi hisoblanadi.

JSST o‘zining rasmiy bayonotida vaziyatning jiddiyligiga urg‘u berar ekan, ayni paytda global vahimaga o‘rin yo‘qligini bildirdi. DW nashrining xabar berishicha, mazkur epidemiya xalqaro xavf tug‘dirayotgan bo‘lsa-da, u global pandemiya mezonlariga to‘liq mos kelmaydi. Hozirgi bosqichda xalqaro tashkilot mutaxassislari mahalliy hokimiyat organlariga epidemiyaga qarshi kurashish, tarqalish zanjirini uzish va virus harakatini jilovlashda bevosita ko‘maklashish uchun hududga safarbar etilgan.