Yana koronavirus: Kovid millionlab odamlarni o‘ldirmoqda

So‘nggi yillarda jamoatchilik e’tibori susayganiga qaramay, koronavirus inson hayoti uchun jiddiy xavf bo‘lib qolmoqda. Ilmiy tahlillar va qayta ko‘rib chiqilgan statistik ma’lumotlar bu infeksiya hanuz eng ko‘p o‘limga olib kelayotgan yuqumli kasalliklardan biri ekanini ko‘rsatmoqda.

Rasmiy raqamlar va haqiqiy holat o‘rtasidagi tafovut

Tadqiqotchilar fikricha, kovid bilan bog‘liq o‘limlar rasmiy hisob-kitoblardan ancha ko‘p bo‘lishi mumkin. Ayrim ilmiy maqolalarda qayd etilishicha, rasmiy statistikalar kasallikning real oqibatlarini to‘liq aks ettirmaydi. Ayniqsa, 2023-yildan keyin ham o‘limlar sur’ati pasaymagan.

Kovid o‘limlarini aniqlashdagi murakkablik

Koronavirus sababli vafot etganlarning katta qismi yurak xuruji yoki insult kabi tashxislar ostida qayd etiladi. Amalda esa ularning organizmida infeksiya asosiy omil bo‘lgan bo‘lishi mumkin. Muammoning asosiy sababi — kasallikni ishonchli aniqlovchi maxsus antitana testlari juda kam qo‘llanilishidadir.

Global miqyosdagi yashirin qurbonlar

Ayrim ilmiy baholashlarga ko‘ra, pandemiyaning dastlabki ikki yilida dunyo bo‘ylab o‘nlab million inson kovid bilan bog‘liq sabablar tufayli hayotdan ko‘z yumgan. Bu ko‘rsatkich ayrim tarixiy urushlar qurbonlari sonidan ham yuqori ekani ta’kidlanadi.

Ilmiy tadqiqotlarga qiziqishning pasayishi

2021-yildan keyin koronavirus mavzusiga bo‘lgan jamoatchilik e’tibori pasaydi. Natijada, bu yo‘nalishdagi ilmiy izlanishlar uchun moliyaviy qo‘llab-quvvatlash kamaydi. Shu sababli keyingi yillardagi aniq global baholar yetarlicha shakllanmagan.

AQSh misolida qayta hisoblangan statistika

Amerikada sog‘liqni saqlash statistikasi yangicha yondashuv asosida qayta tahlil qilindi. Bir yillik davrda o‘nlab million kasallanish holatlari qayd etilgan bo‘lsa-da, eng e’tiborli jihat — o‘limlar soni deyarli o‘zgarmaganidir. Hatto bemorlar soni kamaygan sharoitda ham vafot etganlar miqdori barqarorligicha qolgan.

Xalqaro baholarga zid xulosalar

AQShdagi real raqamlar global miqyosda e’lon qilingan optimistik baholarga zid keladi. Agar dunyoning faqat bir mamlakatida yuz minglab o‘lim holatlari qayd etilayotgan bo‘lsa, butun dunyo bo‘yicha bu ko‘rsatkich millionlardan kam bo‘lishi mantiqan mumkin emas.

Muammo hanuz dolzarb

Tadqiqotchilar ta’kidlashicha, koronavirusni “o‘tilgan xavf” sifatida qabul qilish xato bo‘ladi. Yashirin o‘limlar, to‘liq bo‘lmagan statistikalar va ilmiy e’tiborning susayishi kasallikning haqiqiy ko‘lamini anglashga to‘sqinlik qilmoqda. Shu sababli masalaga global va milliy darajada qayta jiddiy yondashish zarur.