Rossiya tomoni Aziz Hakimovni himoya qildi: Zaxarova boshqa blogerni tekshirishga chaqirdi

Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Telegram’da Comrade Aziz nomi bilan tanilgan o‘zbekistonlik bloger Aziz Hakimovga chiqarilgan hukmdan keyin alohida bayonot berdi. Rossiya TIV rasmiy vakili Mariya Zaxarova Moskva Toshkentning Shayxontohur tuman sudi qaroriga e’tibor qaratganini ma’lum qildi. Hakimov 4 yil-u 2 oyga ozodlikdan mahrum etilgan, biroq unga qo‘yilgan ayblovlardan biri bo‘yicha oqlangan. Rossiya tomoni esa hukmdan tashqari, ishda jabrlanuvchi sifatida qatnashgan bloger Nikita Makarenko faoliyatiga ham e’tiroz bildirdi.

Aziz Hakimov 4 yil 2 oyga ozodlikdan mahrum etildi

Aziz Hakimovga nisbatan hukm 11-avgust kuni Toshkent shahridagi Shayxontohur tuman jinoyat ishlari bo‘yicha sudida e’lon qilingandi. Sud jarayoni yopiq tarzda o‘tkazilgan. Sud organlarining rasmiy ma’lumotiga ko‘ra, Hakimov 1975-yilda tug‘ilgan, oliy ma’lumotli, ilgari sudlanmagan va ish ko‘rilayotgan vaqtda vaqtincha ishlamagan.

Sud uni O‘zbekiston Jinoyat kodeksining 139-moddasi 2-qismida nazarda tutilgan tuhmat, 140-moddasi 2-qismidagi haqorat hamda 156-moddasi 2-qismida ko‘rsatilgan milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qo‘zg‘atishda aybdor deb topdi.

Ushbu moddalar bo‘yicha tayinlangan jazolar Jinoyat kodeksining 59 va 61-moddalarida belgilangan tartibda qisman qo‘shilib, yakuniy jazo 4 yil-u 2 oy ozodlikdan mahrum qilish etib belgilandi. Jazo muddatini 2025-yil 26-sentyabrdan hisoblash belgilangan.

Shu bilan birga, Hakimovga qo‘yilgan barcha ayblovlar sudda tasdiqlanmadi. Jinoyat kodeksining 150-moddasi — urushni targ‘ib qilish bo‘yicha sud uning harakatlarida jinoyat tarkibi mavjud emas degan xulosaga kelib, blogerni oqladi. Bu qaror Jinoyat-protsessual kodeksining reabilitatsiya uchun asoslarni nazarda tutuvchi 83-moddasi 2-bandi asosida qabul qilindi.

Rossiya TIV Hakimov haqida nima dedi?

Hukm e’lon qilinganidan keyin Rossiya Tashqi ishlar vazirligi ish yuzasidan o‘z munosabatini bildirdi. Mariya Zaxarovaning aytishicha, Rossiya tomoni Aziz Hakimovning faoliyatidan yaxshi xabardor va uni Rossiya hamda O‘zbekiston o‘rtasidagi aloqalarni mustahkamlash tarafdori sifatida biladi.

Zaxarova Hakimov ikki davlat munosabatlarini rivojlantirish va umumiy tarixiy xotirani saqlash tarafdori bo‘lib kelganini ta’kidladi. Rossiya TIV pozitsiyasiga ko‘ra, bloger uzoq vaqt davomida Rossiya-O‘zbekiston aloqalarini mustahkamlashni qo‘llab-quvvatlagan.

Bu Rossiya tomonining Hakimov ishi yuzasidan birinchi bayonoti emas. Mariya Zaxarova iyul oyida, hali hukm chiqarilmasidan avval ham sud jarayoni haqida gapirib, “adolatli va insonparvar qaror” chiqarilishiga umid bildirgan edi. O‘shanda u Hakimovni ikki mamlakatning “qadimgi va ishonchli do‘sti” hamda ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish tarafdori sifatida ta’riflagan.

Avgustdagi bayonotda esa Rossiya TIV ohangi, ayniqsa, ishda jabrlanuvchi sifatida qatnashgan Nikita Makarenkoga nisbatan ancha keskinlashdi.

Zaxarova Nikita Makarenkoni keskin tanqid qildi

Rossiya TIV bayonotida Hakimovning hukmidan tashqari, jinoyat ishida jabrlanuvchi sifatida qatnashgan bloger Nikita Makarenkoga ham katta e’tibor qaratildi. Zaxarova uni Rossiyaga qarshi mazmundagi materiallarni tarqatishda aybladi.

Uning da’vo qilishicha, Makarenko millatlararo adovatni kuchaytiruvchi materiallarni tarqatishda davom etmoqda. Rossiya TIV vakili bunday faoliyat Rossiyaga nisbatan ishonchsizlikni shakllantirish va ikki mamlakatning umumiy tarixini salbiy ko‘rsatishga qaratilganini bildirdi.

Zaxarova Makarenkoni Hakimovga qarshi sud da’vosining asosiy tashabbuskori deb atab, u “rusofob feyklar” tarqatishda davom etayotganini aytdi. Uning fikricha, bunday materiallar nafaqat Rossiyaga bo‘lgan munosabatga, balki Rossiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi strategik sheriklikka ham salbiy ta’sir qilishi mumkin.

Rossiya TIV vakili bu kabi axborot faoliyati ortida tashqi kuchlar borligini ham da’vo qildi. U ayrim shaxslarning maqsadi tashqi kuratorlar ko‘rsatmasi bilan Rossiya-O‘zbekiston strategik sherikligiga soya solish, axborot maydoniga zararli mavzularni olib kirish va jamiyatdagi millatlararo totuvlikka putur yetkazish ekanini aytdi. Biroq e’lon qilingan bayonotda bunday “tashqi kuratorlar” mavjudligini tasdiqlovchi aniq dalillar keltirilmagan.

Moskva O‘zbekiston hukumatiga murojaat qildi

Rossiya TIV bayonotining yakunida O‘zbekiston tomonidan Nikita Makarenkoning faoliyatiga huquqiy baho berilishi kutilayotgani bildirildi.

Mariya Zaxarova Rossiya bilan do‘st mamlakat bo‘lgan O‘zbekiston rasmiylari Makarenko faoliyatiga “nihoyat xolis huquqiy baho berishiga” umid qilishini aytdi. Shu tariqa Rossiya tomoni faqat Hakimovga chiqarilgan hukmga munosabat bildirish bilan cheklanmay, jinoyat ishida jabrlanuvchi bo‘lgan shaxslardan birining faoliyatini ham huquqiy jihatdan ko‘rib chiqishga chaqirdi.

Bunda Rossiya TIV bayonoti bilan O‘zbekiston sudining hukmini bir-biridan ajratish muhim. Hakimovga oid hukm O‘zbekiston sudi tomonidan jinoyat ishi doirasida ko‘rib chiqilgan dalillar va uning aniq harakatlariga berilgan huquqiy baho asosida chiqarilgan. Zaxarovaning bayonoti esa Rossiya tashqi siyosiy idorasining ushbu vaziyatga nisbatan rasmiy siyosiy pozitsiyasini ifodalaydi.

Ishda olti kishi jabrlanuvchi deb topilgan

Aziz Hakimovning jinoyat ishi bo‘yicha jami olti kishi jabrlanuvchi deb topilgan. Ular orasida Jurnalistika universiteti rektori Sherzod Qudratxo‘ja, sobiq deputat va Ekologiya qo‘mitasi raisi maslahatchisi Rasul Kusherbayev hamda bloger Nikita Makarenko tilga olingan.

Aynan Makarenkoning faoliyati Rossiya TIVning hukmdan keyingi bayonotida asosiy mavzulardan biriga aylandi. Makarenkoning o‘zi avvalroq Aziz Hakimovni O‘zbekiston suverenitetini tugatish va SSSRni qayta tiklash tarafdori sifatida ta’riflagan. Shuningdek, uning fikricha, Hakimov siyosiy qatag‘on qurbonlari xotirasini qoralagan.

Tomonlarning Hakimov haqidagi ochiq bayonotlari bir-biridan keskin farq qiladi. Makarenko unga yuqoridagi ayblovlarni qo‘ygan bo‘lsa, Rossiya TIV aksincha, Hakimovni Moskva va Toshkent o‘rtasidagi munosabatlarni mustahkamlash hamda ikki davlatning umumiy tarixiy xotirasini saqlash tarafdori sifatida ko‘rsatmoqda.

Comrade Aziz Telegram-kanali bloklanadi

Sud hukmi faqat Aziz Hakimovning jazosini belgilash bilan cheklanmagan. Sud bloger yuritgan Comrade_Aziz Telegram-kanalini ham bloklash to‘g‘risida qaror chiqardi.

O‘zbekiston Raqamli texnologiyalar vazirligi zimmasiga ushbu Telegram-kanalni bloklash vazifasi yuklatilgan. Bu talab jinoyat ishi bo‘yicha chiqarilgan sud qarori haqidagi rasmiy ma’lumotda ham ko‘rsatilgan.

Shu tariqa sud qarori Hakimovning ozodlikdan mahrum etilishi bilan birga, uning Telegram’dagi axborot platformasiga ham taalluqli bo‘ldi.

Jabrlanuvchilar kompensatsiya talab qilishi mumkin

Jinoyat ishi bo‘yicha hukm chiqarilgan bo‘lsa-da, ehtimoliy moddiy va ma’naviy zarar masalasi hali yakuniy yopilmagan. Sud ishda jabrlanuvchi deb topilgan olti kishining barchasiga fuqarolik ishlari bo‘yicha sudga alohida murojaat qilish huquqi borligini tushuntirdi. Agar ular bu huquqdan foydalanishga qaror qilsa, alohida fuqarolik ishi doirasida moddiy va ma’naviy zarar uchun tovon undirishni talab qilishi mumkin.

Demak, Hakimovga nisbatan jinoyat ishi hukm chiqarilishi bilan yakunlangan bo‘lsa-da, ushbu ish bilan bog‘liq fuqarolik nizolari keyinchalik ham davom etishi mumkin.

Hakimov hukm ustidan shikoyat qilishi mumkin

Aziz Hakimovga sud hukmi ustidan yuqori instansiyaga shikoyat qilish huquqi ham tushuntirilgan. Sudning rasmiy xabarida unga shikoyat topshirish muddati va uni ko‘rib chiqish tartibi tushuntirilgani qayd etilgan.

Shu sabab 11-avgust kuni chiqarilgan hukm belgilangan tartibda yuqori sud instansiyasida ko‘rib chiqilishi mumkin. Hakimov qonunchilikda nazarda tutilgan muddatlarda ushbu imkoniyatdan foydalanish huquqiga ega. Hozirgi holatga ko‘ra, Aziz Hakimov tuhmat, haqorat hamda milliy, irqiy, etnik yoki diniy adovat qo‘zg‘atishda aybdor deb topilib, 4 yil 2 oyga ozodlikdan mahrum etilgan. Urushni targ‘ib qilish ayblovi bo‘yicha esa oqlangan. Comrade_Aziz Telegram-kanalini bloklash belgilangan, olti nafar jabrlanuvchiga alohida fuqarolik da’volari bilan murojaat qilish huquqi tushuntirilgan. Rossiya TIV esa hukmdan keyin Hakimov Rossiya-O‘zbekiston munosabatlarini mustahkamlash tarafdori bo‘lganini bildirib, O‘zbekiston hukumatini Nikita Makarenko faoliyatiga huquqiy baho berishga chaqirdi.