Japarov eng yaqin do‘stini nega “chopdi?”

Qirg‘izistonda kuch tuzilmalari blokining keng ko‘lamli transformatsiyasi boshlanmoqda. Davlat milliy xavfsizlik qo‘mitasi (DMXQ) islohoti allaqachon jamiyatda eng ko‘p muhokama qilinayotgan mavzulardan biriga aylandi. Aynan nimalar o‘zgaradi va maxsus xizmat haqiqatan ham o‘zining klassik modeli — razvedka va kontrrazvedka faoliyatiga qaytadimi? Bu haqda mamlakat prezidenti Sadir Japarov “Kabar” agentligiga bergan intervyusida so‘zlab berdi.

“Davlat — tirik organizm”: nega o‘zgarishlar zarur bo‘ldi?

Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, DMXQ o‘z oldiga qo‘yilgan vazifalarni umuman olganda bajardi, ayrim yo‘nalishlarda esa hatto “zaxira bilan” ham uddaladi. Biroq tahdidlar o‘zgarib bormoqda, shunga mos ravishda tizimning o‘zi ham yangilanishi kerak.

Japarov ta’kidlashicha, kecha mamlakat oldida turgan xavf-xatarlar bugun boshqacha tus olgan. Shu munosabat bilan qo‘mita tuzilmasida zamonaviy xatarlar va global o‘zgarishlarga munosib javob bera oladigan sifat jihatidan chuqur islohot o‘tkazish rejalashtirilmoqda.

Gap yondashuvlarni modernizatsiya qilish va institutlarni yangi voqeliklarni inobatga olgan holda yangilash haqida bormoqda.

Tizim ichidagi mojarolar va prezidentdan qat’iy signal

Davlat rahbari alohida ravishda korrupsiya va jinoyatchilikka qarshi kurash jarayonidagi suiiste’molliklar masalasiga ham to‘xtaldi. Uning aytishicha, ayrim maxsus xizmat xodimlari xizmat mavqeidan shaxsiy manfaatlari yo‘lida foydalangan, hatto Kamchibek Tashiev nomi bilan niqoblangan.

Prezident shuni aniq bildirdiki: qonunbuzarlar uchun hech qanday “homiylik” bo‘lmaydi — ularning maqomi yoki hokimiyatga yaqinligidan qat’i nazar.

“Qonun oldida hamma teng”, — dedi Japarov va vakolat doirasidan chiqish holatlari tekshirilib, huquqiy baho berilishini qo‘shimcha qildi.

Tashiyevning iste’fosi va kadrlar silkinishi

10-fevral kuni Kamchibek Tashiyev DMXQ raisi lavozimidan ozod etildi — tegishli farmonni Sadir Japarov imzoladi. Tashievning o‘zi bu qarorni “jamiyatda bo‘linishning oldini olish istagi” bilan izohladi.

E’tiborlisi, u iste’fo haqidagi xabarni Germaniyada, yuragiga o‘tkazilgan operatsiyadan keyingi rejalashtirilgan tibbiy ko‘rikdan o‘tayotgan paytda bilgan.

Uning ketishidan so‘ng bir qator kadrlar bo‘yicha qarorlar qabul qilindi:

— DMXQ raisining birinchi o‘rinbosari Qurbonbek Avazov lavozimidan ozod etildi,

— Kiberxavfsizlik markazi rahbari Daniyel Risaliyev,

— Antiterror markazi rahbari Elizar Smanov ham ishdan bo‘shatildi.

DMXQ raisining birinchi o‘rinbosari etib Rustam Mamasadikov tayinlandi. Qo‘mita raisi vazifasini vaqtincha bajaruvchi sifatida Jumg‘albek Shabdanbekov belgilandi.

Shuningdek, o‘sha kuni Chegara xizmati ham DMXQ tarkibidan chiqarildi.

Japarov – Tashiyev: eng barqaror siyosiy ittifoq

Sadir Japarov va Kamchibek Tashiyev tandemi ko‘p yillar davomida Qirg‘izistondagi eng barqaror va ta’sirchan siyosiy ittifoqlardan biri sifatida qabul qilinib kelgan. Ularning hamkorligi hokimiyatga kelishlaridan ancha avval boshlangan va vaqt o‘tishi bilan yanada mustahkamlangan.

2020-yil oktabr voqealaridan so‘ng ushbu siyosiy konfiguratsiya to‘liq shakllandi:

Japarov prezidentlik kursisini egalladi, Tashiyev esa DMXQga rahbarlik qilib, mamlakatning asosiy kuch resursini o‘z qo‘lida jamladi va xavfsizlik blokining markaziy figurasiga aylandi.

Aynan u eng shov-shuvli ishlarni nazorat qilib kelgan va ko‘p jihatdan kuch tuzilmalarining kun tartibini belgilagan. Shu bois uning atrofidagi har qanday kadrlar bo‘yicha qarorlar an’anaviy ravishda hokimiyat muvozanatidagi jiddiy o‘zgarishlar belgisi sifatida baholanardi.

Siyosiy kontekst va saylovlar haqidagi mish-mishlar

So‘nggi paytlarda ekspertlar doirasida Tashiyevning kelgusi prezidentlik saylovlarida ishtirok etishi ehtimoli faol muhokama qilinayotgan edi.

Uning o‘zi esa bunday niyatlarni bir necha bor rad etib, amaldagi davlat rahbarini qo‘llab-quvvatlashini bildirgan.

Shunga qaramay, uning iste’fosi allaqachon yilning eng muhim siyosiy voqealaridan biriga aylandi va Qirg‘izistonda hokimiyatning yangi konfiguratsiyasi shakllanishi boshlanganidan dalolat berishi mumkin.