Yaqin Sharqdagi vaziyat faqat neft emas, oltin logistikasiga ham “bolta urdi”

Mintaqaviy ziddiyatlar fonida qimmatbaho metallar logistikasi falaj holatga keldi, biroq investorlar kutilmaganda “sariq metall”dan ko‘ra naqd dollarni afzal ko‘rmoqdalar.

28-fevral sanasidan e’tiboran Fors ko‘rfazi mintaqasida xavfsizlik darajasining keskinlashishi global aviatsiya qatnovlariga jiddiy zarba berdi. Bu jarayon, ayniqsa, dunyo oltin savdosining “yuragi” hisoblangan Dubay amirligi orqali amalga oshiriladigan yetkazib berish zanjirini uzib qo‘ydi. “Financial Times” ma’lumotlariga ko‘ra, odatda oltin tashuvchi asosiy vosita bo‘lgan yo‘lovchi reyslarining aksariyati bekor qilingan. Havo yo‘llari ochiq qolgan kam sonli hollarda ham, tashuvchilar metallardan ko‘ra tez buziladigan mahsulotlarga ustuvorlik bermoqda. Bu esa oltin harakatining amalda to‘xtashiga sabab bo‘ldi.

Eslatib o‘tamiz, Dubay 2025-yilda jahon oltin oqimining qariyb 20 foizini nazorat qilgan strategik markazdir. Ekspertlarning ogohlantirishicha, agar havo yo‘llaridagi ushbu blokada uzoq davom etsa, Osiyo bozorlarida oltin taqchilligi yuzaga kelib, kotirovkalarning keskin tebranishi va mahalliy narxlarning sun’iy ravishda ko‘tarilishi kuzatilishi mumkin.

Bozorning paradoksal reaksiyasi: Nega oltin arzonlashdi?

Mantiqan, urush va nizo o‘choqlari kengayishi oltin narxini osmonga olib chiqishi kerak edi. Biroq, bu gal bozor o‘ziga xos “fokus” ko‘rsatdi. Mojaro boshlanganidan uch kun o‘tib, 3-mart kuni oltin kutilmaganda 4 foizga, kumush esa 10 foizga arzonlashdi. “Reuters” tahlilchilari ushbu holatni AQSh dollarining “xavfsiz bandargoh” sifatidagi mavqei qayta tiklangani bilan izohlamoqda. Hozirgi kunda investorlar geosiyosiy vahimadan himoyalanish uchun oltin quyishmalaridan ko‘ra, likvidligi yuqori bo‘lgan naqd valyutani ko‘proq ishonchli deb bilishmoqda.

5-mart holatiga ko‘ra, oltinning bir troya unsiyasi 5130 dollar atrofida barqarorlashdi. Kumush bozori esa bir oz tebranishlardan so‘ng 82,5 dollar darajasida to‘xtadi. Bugungi kunda obligatsiyalar bozori yuqori daromadlilik va’da qilayotgani sababli, oltinning 5400 dollarlik psixologik chegaradan o‘tishi uchun talab yetarli emasdek ko‘rinmoqda.

Strategik qarashlar va kelajak prognozi

Zargarlik sanoatining yetakchi vakili, milliarder Joy Alukkasning ishonchi komilki, hozirgi pasayish vaqtinchalik xarakterga ega. Uning tahlillariga ko‘ra, agar yaqin ikki-uch yil ichida global siyosatda va AQSh iqtisodiyotida tub ijobiy burilishlar yuz bermasa, oltin narxi uzoq muddatli yuqori tendensiyada qoladi. Shuni tushunish kerakki, faqatgina lokal urushlar narxni doimiy yuqori ushlab turolmaydi; bu yerda AQSh Federal rezerv tizimining foiz stavkalari va jahon miqyosidagi inflatsiya darajasi hal qiluvchi faktor bo‘lib xizmat qiladi.

Investitsion strateg Mishel Shnayder esa hozirgi vaziyatda oltin va kumush narxlari nisbatiga (ratio) qarab qaror qabul qilishni maslahat bermoqda. Uning formulasiga ko‘ra, ushbu ko‘rsatkich 55 dan past bo‘lsa — kumush sotib olish uchun “oltin davr”, 65 dan yuqori bo‘lsa — boshqa aktivlarga ko‘chish vaqti kelganidan dalolat beradi. Hozircha esa, qisqa muddatli investorlar uchun davlat obligatsiyalari oltinga nisbatan jozibadorroq raqobatchi bo‘lib qolmoqda.