Ta’lim va sog‘liqni saqlash hali ham O‘zbekistonda eng korrupsiyaga botgan soha bo‘lib qolmoqda

O‘zbekistonda korrupsiyaga qarshi kurashish strategiyasi doirasida amalga oshirilayotgan ishlar o‘zining dastlabki raqamli natijalarini ko‘rsata boshladi. Biroq ayrim sohalar va hududlardagi vaziyat hamon xavotirli darajada qolmoqda. 6-fevral kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi direktori Akmal Burxanov 2025-yil yakunlari bo‘yicha hisobot berib, sohadagi asosiy ko‘rsatkichlarni ochiqladi.

Raqamlar nima deydi?

Agentlik rahbari tomonidan keltirilgan ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatda korrupsion jinoyatlar sonida pasayish tendensiyasi kuzatilmoqda:

• 2024-yilda: 5 716 ta jinoyat;
• 2025-yilda: 5 222 ta jinoyat.

Umumiy hisobda jinoyatchilik ko‘rsatkichi 8,6 foizga kamaygan. Ammo bu ijobiy dinamika fonida ayrim vazirlik va idoralar hamon “yetakchilik”ni qo‘ldan boy bermayapti. Xususan, Sog‘liqni saqlash, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirliklari hamda mahalliy hokimliklar eng ko‘p korrupsiyaviy holatlar kuzatilgan tuzilmalar sifatida qayd etildi.

Hududiy manzara: Qayerda o‘sish, qayerda kamayish?

Korrupsiya bilan bog‘liq vaziyat viloyatlar kesimida turlicha ko‘rinish kasb etgan. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, Farg‘ona va Surxondaryo viloyatlarida bunday turdagi jinoyatlar soni ortgan. Aksincha, Xorazm, Qashqadaryo, Toshkent va Samarqand viloyatlarida esa vaziyat ijobiy tomonga o‘zgarib, jinoyatlar soni qisqargan.

Shunga qaramay, mutlaq sonlar bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichlar quyidagi hududlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda:

1. Toshkent shahri – 612 ta holat;
2. Toshkent viloyati – 584 ta holat;
3. Farg‘ona viloyati – 455 ta holat.

Hokimliklar va “hokim yordamchilari” muammosi

Hisobotning eng diqqatga sazovor qismi mahalliy davlat hokimiyati organlaridagi korrupsiya bilan bog‘liq. O‘tgan yili 12 nafar tuman va shahar darajasidagi hokimlar jinoiy javobgarlikka tortilgan. Umumiy hisobda mahalliy hokimliklar tizimida 300 dan ortiq jinoyat aniqlangan.

“Ushbu jinoyatlarning 80 foizdan ortig‘i hokim yordamchilari faoliyati bilan bog‘liq. Biz buni o‘rganib, tahlil qildik. Mazkur bo‘g‘inda korrupsiyaviy omillar nihoyatda ko‘p bo‘lgani sababli jinoyatlar soni yuqoriligicha qolmoqda”, — deydi Akmal Burxanov.

Inson omiliga chek qo‘yiladi

Agentlik rahbari mavjud muammolarni bartaraf etishning asosiy yo‘li sifatida to‘liq raqamlashtirishni ko‘rsatdi. Ma’lum qilinishicha, endilikda subsidiya va imtiyozli kreditlar ajratish jarayoni “mahalla yettiligi” yoki hokim yordamchilarining xulosasiga bog‘liq bo‘lmagan holda, inson omilisiz amalga oshiriladi.

Ushbu islohotlar natijasida 2026-yilga kelib hokim yordamchilari tomonidan sodir etiladigan jinoyatlar salmog‘ini keskin kamaytirish rejalashtirilgan.