Afg‘oniston va O‘zbekiston Hayraton – Mozori Sharif yo‘lining mintaqaviy savdodagi rolini oshirish ilinjida

Hayraton – Mozori Sharif temir yo‘li Afg‘oniston va O‘zbekistonni bog‘lovchi strategik ahamiyatga ega yo‘l hisoblanadi. U Afg‘onistonning transport infratuzilmasini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. Ushbu temiryo‘l Afg‘onistondagi Hayraton chegara shahridan boshlanib, Mozori Sharif shahrigacha yetib boradi.

Rahbarlar uchrashuvi

Manbaga ko‘ra, Afg‘oniston Jamoat ishlari vazirligi temir yo‘l boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari Muhammad Ishoq Sohibzoda “O‘zbekiston temir yo‘llari” aksiyadorlik jamiyati rahbari va uning o‘rinbosari bilan uchrashib, Hayraton-Mozori Sharif temir yo‘li orqali tashish va eksport hajmini oshirish, ikki tomonlama hamkorlikni kengaytirish masalalarini muhokama qilgan. Har ikki tomonning asosiy maqsadi Hayraton-Mozori Sharif temir yo‘lining mintaqaviy savdodagi rolini sezilarli darajada kuchaytirish va uni Markaziy Osiyodagi savdo arteriyalaridan biriga aylantirish hisoblanadi.

Samaradorlikni oshirishga qaratilgan mavjud takliflar

Hayraton-Mozori Sharif temiryo‘lida yuk tashish samaradorligi va hajmini oshirishga bir qator strategik chora-tadbirlarni amalga oshirish orqali erishish mumkinligi qayd etilib, quyidagilar qayd etiladi: 

• Temir yo‘llarni yuqori tezlik va o‘tkazuvchanlik uchun modernizatsiya qilish.
• Ko‘proq yuklarni samarali tashish uchun Hayraton va Mozori Sharifda yuk ortish va tushirish imkoniyatlarini yaxshilash.
• Yuk poyezdlarini yaxshiroq rejalashtirish, kuzatish va xavfsizligini ta’minlash uchun ilg‘or temir yo‘l boshqaruv tizimlarini joriy etish.
• Ko‘proq og‘irlik yoki ixtisoslashtirilgan yuklarni ko‘tara oladigan samaraliroq lokomotiv va vagonlarni joriy etish yoki modernizatsiya qilish.
• Chegara punktlarida bojxona jarayonlarini soddalashtirish.
• To‘xtovsiz tranzitni ta’minlash uchun temiryo‘l foydalanish standartlari va qoidalarini uyg‘unlashtirish.
• Har ikki davlat temiryo‘lchilarining malakasini qo‘shma o‘quv dasturlari orqali oshirish.
• Temir yo‘l yaqinida tovarlarni saralash, saqlash va tashishni samarali amalga oshirish mumkin bo‘lgan logistika markazlarini rivojlantirish.
• Iqtisodiy imtiyozlar berish yoki savdo tartib-qoidalarini soddalashtirish orqali koridor orqali savdoni osonlashtirish.

Loyiha tarixi va texnik xususiyatlari haqida

Temiryo‘l qurilishi 2010-yilda O‘zbekiston tomonidan boshlangan bo‘lib, 2011-yilning dekabr oyida foydalanishga topshirilgan. Loyiha O‘zbekistonning "O‘zbekiston temir yo‘llari" davlat kompaniyasi tomonidan amalga oshirilgan. Loyiha Osiyo Taraqqiyot Banki (OTB) tomonidan moliyalashtirilgan. Uning umumiy qiymati taxminan 170 million AQSH dollarini tashkil etgan. Temiryo‘l uzunligi 75 kilometrni tashkil qildi. U Xayratondan boshlanib, Amudaryo daryosidan o‘tadi va Afg‘onistonning Mozori-Sharif shahrigacha davom etadi. Temiryo‘l orqali yuk tashish quvvati yiliga 4-6 million tonnagacha yetishi mumkin. 

Temiryo‘lning bugungi holati

Temiryo‘l Afg‘onistonning asosiy portlaridan biri bo‘lgan Xayraton orqali xalqaro savdoni osonlashtiradi. Loyiha O‘zbekistonning mintaqadagi transport va logistika markazi sifatidagi ahamiyatini oshiradi. Xayraton - Mozori-Sharif temiryo‘li faol ishlab kelmoqda va Afg‘onistonning iqtisodiyoti uchun muhim transport yo‘lagini ta’minlab beradi. Kelajakda ushbu temiryo‘lni mamlakatning boshqa hududlari bilan bog‘lash rejasi ham mavjud. Shuningdek, uni Pokiston portiga ulash orqali mintaqadagi tranzit salohiyatini yanada oshirish rejalari muhokama qilinmoqda.