O‘zbekiston elektron xizmatlar bozorini uch gigant egalladi: Apple, Google va Meta

2025-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston hududida elektron xizmatlar ko‘rsatayotgan 78 ta xorijiy kompaniya davlat byudjetiga jami 181,3 milliard so‘m soliq to‘lagan. Ushbu ko‘rsatkich mamlakat raqamli iqtisodiyotida xalqaro platformalarning ulushi tobora kuchayib borayotganini ko‘rsatadi.

Xorijiy kompaniyalar soni barqaror o‘sishda

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda soliq hisobida turgan xorijiy elektron xizmat ko‘rsatuvchi kompaniyalar soni izchil oshib bormoqda. Xususan:

– 2024-yil 1-yanvar holatiga — 55 ta

–2025-yil 1-yanvar holatiga — 63 ta

– 2026-yil boshiga kelib — 78 taga yetishi prognoz qilinmoqda

2025-yil davomida 8 ta kompaniya soliq hisobidan chiqarilgan bo‘lsa, yana 23 ta yangi kompaniya soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tgan.

Elektron xizmatlar bozori hajmi keskin kengaydi

Ko‘rsatilgan elektron xizmatlar umumiy qiymati ham sezilarli o‘sishni qayd etdi. Agar 2024-yilda ushbu ko‘rsatkich 1 003,4 mlrd so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2025-yilda u 1 482,3 mlrd so‘mga yetdi. Bu raqamlar O‘zbekistonda raqamli xizmatlarga bo‘lgan talab yuqori sur’atlarda oshayotganini tasdiqlaydi.

Bozorni uch gigant egallagan: Apple, Meta va Google

Raqamli xizmatlar bozorining asosiy qismi atigi uchta yirik texnologik kompaniya — Apple, Meta va Google hissasiga to‘g‘ri keladi. Ushbu kompaniyalar birgalikda jami soliq tushumlarining 79 foizini, ya’ni qariyb 143 mlrd so‘mni ta’minlagan.

Eng ko‘p daromad va soliq to‘lagan TOP–10 kompaniya

Quyida 2025-yilda eng yirik o‘ntalikka kirgan kompaniyalarning xizmatlar qiymati va to‘langan soliq miqdori (mln so‘mda) keltirilgan:

Apple — 413 090,2 / 49 517,6

Meta — 410 894,2 / 49 079,5

Google — 375 014,9 / 44 457,0

OpenAI — 57 762,9 / 11 712,2

Booking.com — 36 140,9 / 4 328,4

TikTok — 29 438,9 / 3 564,8

Netflix — 14 913,9 / 1 841,7

ACCA — 13 229,2 / 1 588,5

Xsolla — 12 904,1 / 1 554,8

Amazon — 13 979,1 / 1 472,6

TikTok fenomeni: bloklangan, ammo faol daromad olayotgan platforma

O‘zbekiston raqamli bozoridagi eng bahsli holatlardan biri TikTok ijtimoiy tarmog‘i bilan bog‘liq. Platforma 2021-yil 2-iyuldan boshlab shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilik talablarini buzganligi sababli “O‘zkomnazorat” tomonidan rasman bloklangan hamda huquqbuzarlar reyestriga kiritilgan.

Shunga qaramay, TikTok 2023-yil oktyabr oyida soliq hisobiga qo‘yilgan va mamlakatda moliyaviy faoliyatini davom ettirmoqda.

TikTok daromadlari tez sur’atlarda oshmoqda

Platformaning moliyaviy ko‘rsatkichlari yildan yilga sezilarli o‘smoqda:

– 2024-yil — 7,5 mlrd so‘m daromad, 903 mln so‘m soliq

– 2025-yil — qariyb 30 mlrd so‘m daromad, 3,5 mlrd so‘mdan ortiq soliq

Mutaxassislar ma’lumotiga ko‘ra, TikTok’ning O‘zbekistondagi auditoriyasi taxminan 3 million foydalanuvchini tashkil etadi. Kompaniya asosan In-Feed Ads (lentadagi reklama roliklari) va TopView (ilovaga kirishda birinchi ko‘rsatiladigan video) orqali daromad olmoqda.