Gaz bozori yetakchilari: Dunyo gaz zaxiralarining 50%i qaysi davlatlar qo‘lida?

Tabiiy gaz dunyo energetikasida muhim rol o‘ynaydi. U elektr energiyasi ishlab chiqarish, uylarni isitish va sanoat ishini ta’minlashda ishlatiladi. Ammo, tabiiy gaz zaxiralari dunyo bo‘ylab notekis taqsimlangan. Xo‘sh, tabiiy gazning eng ko‘p zaxiralari qaysi mamlakatlarda? O‘zbekistonda holat qanday?

Gaz zaxiralarining yetakchilari

Rossiya, Eron va Qatar dunyodagi tabiiy gaz zaxiralarining yarmidan ko‘prog‘iga ega. Bu davlatlar dunyo bo‘ylab gaz eksportida yetakchi o‘rinlarni egallab, energiya xavfsizligi va iqtisodiy o‘sishga katta ta’sir ko‘rsatmoqda.

Turkmaniston, Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari va Iroq kabi davlatlar o‘z zaxiralarini kuchaytirib, gaz sohasida yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. Ular arzon o‘zlashtiriladigan zaxiralar va suyultirilgan tabiiy gaz bozorida kuchli o‘yinchilar sifatida tanilgan.

Talab va importga bog‘lanish

AQSh tabiiy gaz zaxiralari bo‘yicha dunyoning beshinchi yirik davlatidir. Bu esa uning slanets inqilobi natijasida o‘sdi. Xitoyda esa gaz zaxiralari ko‘pligi sababli ichki talab katta, shuning uchun u ko‘plab gaz resurslarini import qiladi.

Yevropada Norvegiya, Buyuk Britaniya va Niderlandiya kabi davlatlar nisbatan kam zaxiralarga ega bo‘lsa-da, rivojlangan infratuzilma va yirik iste’mol bozorlariga yaqinligi tufayli mintaqaviy darajada muhim rol o‘ynaydi. Ammo Yevropada gaz zaxiralarining qisqarishi, qit’aning gaz importiga bo‘lgan qaramligini oshiradi.

O‘zbekiston qaysi o‘rinda?

O‘zbekiston tabiiy gaz zaxiralari bilan dunyo bo‘yicha 30-o‘rinda turadi. Mamlakatning isbotlangan gaz zaxiralari taxminan 1,8–1,97 trillion kub metrni tashkil etadi. Bu gaz zaxiralari mamlakatning energetika ta’minoti va sanoati uchun mustahkam bazani beradi, hamda uzoq muddatli foydalanish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Mamlakatda ko‘plab gaz konlari mavjud bo‘lib, eng yiriklaridan biri — Gazli maydoni hisoblanadi.