7 ta bank jarimaga tortildi: Banklar qanday ayb qilyapti?

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining Bank nazorati qo‘mitasi 2026-yilning ilk oyida o‘z faoliyatini jadal boshlab, bank-moliya tizimida barqarorlikni ta’minlash va qonun ustuvorligini mustahkamlashga qaratilgan qator muhim qarorlarni qabul qildi. Yanvar oyi davomida o‘tkazilgan yig‘ilishlarda jami 27 ta dolzarb masala atroflicha ko‘rib chiqildi.

Ruxsat berish jarayonlari va tarkibiy o‘zgarishlar

Regulyatorning diqqat markazida bo‘lgan masalalarning 17 tasi bevosita kredit tashkilotlarini ro‘yxatga olish va litsenziyalash bilan bog‘liq bo‘ldi. Xususan, kredit tashkilotlari ustaviga kiritilgan o‘zgartirishlarni ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘yicha 4 ta, shuningdek, ustav fondidagi ulushga egalik qilish huquqini qo‘lga kiritish yuzasidan 2 ta murojaat qanoatlantirildi.

Moliya bozorini kengaytirish maqsadida 3 ta yangi to‘lov tashkilotiga faoliyat yuritish uchun litsenziya berish masalasi ijobiy hal etildi. Shu bilan birga, banklar boshqaruvi va kuzatuv kengashlari tarkibini malakali kadrlar bilan to'ldirish doirasida 5 nafar nomzodning muvofiqligi ko‘rib chiqildi.

Biroq bozor konyunkturasi va ichki strategiyalarning o‘zgarishi sababli ayrim sub’ektlar bozorni tark etdi. “Baraka Biznes Hamroh” va “Effective Money” mikromoliya tashkilotlari o‘z arizalariga binoan reyestrdan chiqarilgan bo‘lsa, “IT Unisoft Group” aksiyadorlik jamiyati ham to‘lov tashkiloti litsenziyasidan o‘z ixtiyori bilan voz kechdi.

Moliyaviy barqarorlik va nazorat choralari

Yig‘ilishning ikkinchi qismi bevosita prudensial me’yorlarga rioya etilishi va moliyaviy sog‘lomlashtirish masalalariga bag‘ishlandi. Kredit tashkilotlarining moliyaviy holatiga oid 10 ta masala tahlil qilindi. Inspeksiya tekshiruvlari natijasida Markaziy bank ko‘rsatmalarini bajarmagan va qonunchilik talablariga to‘liq javob bermagan tashkilotlarga nisbatan tegishli choralar ko‘rildi.

Xususan, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va to‘lov intizomini ta’minlash borasidagi kamchiliklar uchun 4 ta to‘lov tashkiloti qat’iy ogohlantirildi. Korporativ bank kartalari bilan ishlashda yo‘l qo‘yilgan xatoliklar hamda tekshiruvlarda aniqlangan kamchiliklar sababli 7 ta tijorat banki va 1 ta mikromoliya tashkilotiga nisbatan pul jarimalari qo‘llanildi.

“Yangi Bank” litsenziyasining bekor qilinishi

Yanvar oyidagi nazorat tadbirlarining eng keskin chorasi “Yangi Bank”ga nisbatan qo‘llanildi. Mazkur bank ustav kapitalini qonunchilikda belgilangan eng kam miqdorga yetkazmagani hamda bank faoliyatiga qo‘yiladigan qator talablarni muntazam ravishda bajarmay kelgani aniqlandi. Natijada, regulyator tomonidan bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziya bekor qilindi.

Ushbu choralar Markaziy bankning moliya bozorida shaffoflikni ta’minlash va omonatchilar manfaatlarini himoya qilish borasidagi qat’iy pozitsiyasini yana bir bor tasdiqlaydi.