Shahar yanada qulayroq bo‘ladi. Yangi qonun nogironligi bor insonlar uchun transportni qanday o‘zgartiradi?

O‘zbekistonda so‘nggi yillarda shahar transporti sohasidagi eng sezilarli islohotlardan biri amalga oshirilishi mumkin. Jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan “Transport to‘g‘risida”gi qonun loyihasi amalda nafaqat aholining ko‘pchiligi, balki ijtimoiy jihatdan himoyaga muhtoj guruhlar manfaatlarini ham hisobga olgan holda inklyuziv va xavfsiz transport tizimini shakllantirish uchun poydevor yaratmoqda.

Amaliyotda nimalar o‘zgaradi?

Asosiy yangilik — shahar transportini nogironligi bo‘lgan shaxslar uchun majburiy tarzda moslashtirish talabi. Bu tavsiyalar emas, balki aniq majburiyatlar haqida gap ketmoqda:

• avtobuslar va boshqa shahar transporti salonlari xavfsiz tushish va chiqishni ta’minlashi shart;
• bekatlar va tushib-chiqish hududlari panduslar hamda tutqichlar bilan jihozlanishi lozim;
• inklyuziv me’yorlar infratuzilmani loyihalash va qurish bosqichidanoq inobatga olinadi.

Mazkur talablarning ijrosi ustidan nazorat Transport vazirligi zimmasiga yuklanadi.

Nima uchun bu muhim?

Xalqaro tashkilotlar ma’lumotlariga ko‘ra, turli mamlakatlarda aholining 15 foizigacha bo‘lgan qismi vaqtinchalik yoki doimiy harakatlanish cheklovlariga duch keladi. Qulay va ochiq transport mavjud bo‘lmasa, bunday odamlar amalda ijtimoiy va iqtisodiy hayotdan chetda qolib ketadi.

Inklyuziv transport — bu faqat inson huquqlari masalasi emas, balki:

• ta’lim va mehnat bozoriga kirish imkoniyati,
• ijtimoiy yakkalanishning kamayishi,
• iqtisodiy faollikning oshishi demakdir.

Boshqa mamlakatlarda bu qanday ishlaydi?

Ko‘plab davlatlarda bunday me’yorlar allaqachon joriy etilgan:

• Yevropa Ittifoqi: barcha yangi avtobuslar past polli bo‘lishi va panduslar bilan jihozlanishi, bekatlar esa nogironlar aravachalari uchun moslashtirilishi shart.
• Buyuk Britaniya: nogironligi bo‘lgan yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatishdan bosh tortganlik uchun tashuvchilar javobgar hisoblanadi.
• Yaponiya: bekatlar va shahar transporti taktil plitkalar, liftlar va vizual ko‘rsatkichlar bilan jihozlangan.
• Janubiy Koreya: ovozli va raqamli yordamchilarga ega “aqlli bekatlar” joriy etilgan.

Shu tariqa, O‘zbekistonda taklif etilayotgan o‘zgarishlar xalqaro amaliyotga mos keladi va inklyuziv shaharlar sari yo‘naltirilgan global tendensiyani aks ettiradi.

Alohida yo‘nalish — taksilar

Qonun loyihasi shahar yo‘nalishli taksilarga nisbatan ham aniq talablarni belgilaydi:

• avtomobilning foydalanish muddati — 15 yildan oshmasligi;
• majburiy sug‘urta;
• elektron to‘lov usullaridan foydalanish;
• taksometr funksiyasiga ega ilovalardan foydalanish.

Ushbu chora-tadbirlar xavfsizlikni oshirish, bozor shaffofligini ta’minlash va xizmat sifati yaxshilashga qaratilgan.

Keyingi bosqichlar

Islohot qisqa muddat ichida keskin o‘zgarishlarni nazarda tutmaydi. Shahar transporti va infratuzilmasini moslashtirish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Shunga qaramay, aniq va huquqiy jihatdan mustahkamlangan talablarning paydo bo‘lishi o‘z-o‘zidan muhim qadamdir: O‘zbekistonda shahar transporti endi barcha yo‘lovchilar uchun qulaylik va teng sharoitlar tamoyillariga asoslanib rivojlana boshlamoqda.