Atlantikaga yana bir yo‘l: Gvineya-Bisau bilan hamkorlik O‘zbekistonga nima beradi?

Nyu-York shahrida O‘zbekiston Respublikasi va Gvineya-Bisau Respublikasi o‘rtasida diplomatik munosabatlar o‘rnatish to‘g‘risida Qo‘shma kommyunike imzolandi. 22-aprel kuni bo‘lib o‘tgan ushbu marosimda O‘zbekistonning BMTdagi doimiy vakili Ulug‘bek Lapasov va Gvineya-Bisau vakili Samba Sane ikki davlat o‘rtasidagi rasmiy hamkorlikning huquqiy asosini yaratuvchi hujjatga imzo chekdilar.Mazkur kelishuv natijasida Gvineya-Bisau O‘zbekiston bilan diplomatik aloqalarni yo‘lga qo‘ygan 168-davlatga aylandi.

Atlantika sohilidagi strategik nuqta

Gvineya-Bisau G‘arbiy Afrikaning Atlantika okeani sohilida joylashgan, maydoni 36 ming kvadrat kilometrdan biroz oshadigan ixcham, ammo resurslarga boy davlatdir. Aholisi 2 milliondan ortiq bo‘lgan ushbu mamlakat tropik iqlimi, sernam o‘rmonlari va murakkab gidrografik tarmoqlari bilan ajralib turadi. Geografik jihatdan u Senegal va Gvineya bilan chegaradosh bo‘lib, o‘zining strategik portlari orqali xalqaro savdo yo‘llarida muhim tugun vazifasini o‘taydi. Mamlakat aholisining aksariyati yoshlardan iborat bo‘lib, bu kelajakda mehnat resurslari va iste’mol bozori sifatida salmoqli salohiyatga ega ekanligini anglatadi.

Mintaqaviy mavqe va siyosiy ahamiyat

Siyosiy jihatdan Gvineya-Bisau G‘arbiy Afrika Davlatlari Iqtisodiy Hamjamiyatining (ECOWAS) faol a’zosi hisoblanadi. Bu tashkilot 400 milliondan ortiq aholiga ega ulkan bozorni birlashtiradi va Gvineya-Bisau bilan o‘rnatilgan aloqalar O‘zbekiston uchun ushbu blokning ichki savdo tizimiga kirishda bilvosita yo‘lak bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Gvineya-Bisau xalqaro sahnada, ayniqsa Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Islom hamkorlik tashkiloti doirasida O‘zbekistonning tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashda ishonchli sherik bo‘la oladi.

Kaju yong‘og‘idan baliqchilikka qadar

Gvineya-Bisau iqtisodiyotining asosi qishloq xo‘jaligiga tayanadi. Mamlakat kaju yong‘og‘i yetishtirish bo‘yicha dunyoda kuchli beshlikka kiradi va bu mahsulot umumiy eksport tushumining qariyb 90 foizini tashkil etadi. Shuningdek, uning hududiy suvlarida baliqchilik sanoati rivojlangan bo‘lib, bu soha Yevropa va Osiyo bozorlari uchun yuqori sifatli dengiz mahsulotlari yetkazib berish manbaidir. Er osti boyliklariga nazar tashlasak, mamlakatda hali to‘liq o‘zlashtirilmagan boksit, fosforit va okean shelfidagi neft zaxiralari mavjud. Yalpi ichki mahsulot tarkibida qishloq xo‘jaligi va xizmat ko‘rsatish sohalari ustunlik qilib, o‘sib borayotgan iqtisodiyot sanoatlashish bosqichiga kirish arafasida turibdi.

O‘zbekiston uchun manfaatlar

O‘zbekiston ushbu hamkorlikdan qanday amaliy naf ko‘rishi mumkin degan savol tahlil markazida turadi. Birinchidan, bu logistik diversifikatsiya demakdir. Gvineya-Bisau portlari orqali O‘zbekiston mahsulotlari uchun G‘arbiy Afrika bozorlariga chiqishning yangi zanjiri shakllanishi mumkin. Ikkinchidan, qishloq xo‘jaligi sohasidagi tajriba almashinuvi muhim ahamiyatga ega. O‘zbekistonning paxtachilik va qayta ishlash sanoatidagi tajribasi Gvineya-Bisau uchun zarur bo‘lsa, kaju va boshqa tropik mahsulotlarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri importi O‘zbekiston oziq-ovqat sanoati uchun foydalidir. Shuningdek, O‘zbekistonning to‘qimachilik va tayyor kiyim-kechak mahsulotlari uchun Gvineya-Bisau yangi va istiqbolli bozordir.