Elektromobillarning inson uchun zarari

Oxirgi yillarda elektromobillar ichki yonuv dvigatelli avtomobillarga ekologik jihatdan qulay muqobil sifatida tobora ommalashib bormoqda. Biroq ular atrofida hali ham ko‘plab bahslar mavjud. Ayrim xavotirlar ilmiy tadqiqotlarga asoslangan bo‘lsa, boshqalari taxminlar va afsonalardan iborat. Keling, elektromobillardan foydalanish inson salomatligi uchun qanday mumkin bo‘lgan xavflar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini ko‘rib chiqamiz.

1. Elektromagnit nurlanish

Ko‘pchilik elektromobillar elektromagnit nurlanish tufayli zararli bo‘lishi mumkinligidan xavotirlanadi. Biroq tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, elektromobil salonidagi bunday nurlanish darajasi juda past bo‘lib, xavfsiz me’yorlardan oshmaydi. Ba’zi hollarda u hatto Yerning tabiiy magnit fonidan ham past bo‘ladi.

Mutaxassislar elektromobillar yo‘lovchilar, shu jumladan tibbiy implantlarga ega bo‘lgan odamlar uchun ham xavfsiz ekanini ta’kidlaydi. Garchi kuchsiz elektromagnit maydonlarning inson organizmiga ta’siri hanuz o‘rganilayotgan bo‘lsa-da, hozirga qadar ularning zarari borligini tasdiqlovchi ilmiy dalillar topilmagan.

2. Piyodalar xavfsizligi va shovqin darajasi

Elektromobillar ayniqsa past tezliklarda ichki yonuv dvigatelli avtomobillarga qaraganda ancha sokin ishlaydi. Bu xususiyat piyodalar va velosipedchilar uchun potentsial xavf omili sifatida ko‘riladi.

Yo‘l xavfsizligi bo‘yicha tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, past shovqin tufayli piyodalar yaqinlashayotgan avtomobilni kechroq sezishi mumkin, bu esa yo‘l-transport hodisalari xavfini oshiradi. Bir qator mamlakatlarda ushbu muammoning oldini olish maqsadida past tezliklarda harakatlanayotganda elektromobillarga majburiy sun’iy tovush signallari o‘rnatilishi joriy etilgan.

3. Chiqindi gazlari bo‘lmagan, ammo boshqa manbalardan keladigan havo ifloslanishi

Elektromobillar chiqindi gazlar chiqarmasa-da, ular havo ifloslanishi nuqtayi nazaridan to‘liq neytral emas.

Asosiy ifloslantiruvchi manbalar — bu shinalar, tormoz kolodkalari va yo‘l qoplamasining yeyilishi natijasida hosil bo‘ladigan zarrachalar. Akkumulyatorlar sabab elektromobillarning og‘irligi ko‘proq bo‘lgani uchun, ularning shinalari yeyilishi benzinli avtomobillarga nisbatan ko‘proq bo‘lishi mumkin. Ushbu mayda dispers zarrachalar nafas yo‘llariga kirib, uzoq muddatli ta’sirda nafas olish organlari hamda yurak-qon tomir tizimiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Ba’zi tadqiqotlarga ko‘ra, shina va boshqa qismlarning yeyilishidan hosil bo‘ladigan zarrachalar hajmi bo‘yicha elektromobillar zamonaviy chiqindi tozalash tizimlariga ega avtomobillarga yaqinlashishi mumkin. Biroq bu masala hanuz ilmiy bahs-munozaralar mavzusi bo‘lib qolmoqda.

4. Elektr energiyasi va akkumulyatorlar ishlab chiqarish jarayoni

Elektromobillarning inson salomatligiga ta’sirini elektr energiyasi manbalari va akkumulyator ishlab chiqarish jarayonini hisobga olmasdan ko‘rib bo‘lmaydi.

Agar elektr energiyasi asosan ko‘mir yoki mazutda ishlaydigan stansiyalarda ishlab chiqarilsa, umumiy ekologik ifloslanish darajasi yuqori bo‘lib qolishi, ayrim hududlarda esa hatto ortishi ham mumkin. Bundan tashqari, litiy-ion akkumulyatorlarni ishlab chiqarish katta resurs va energiya talab qiladi, bu esa xom ashyoni qazib olish va qayta ishlash bosqichlarida zararli moddalarning chiqarilishiga olib keladi.

Shunga qaramay, elektromobillarning butun hayotiy sikliga oid aksariyat tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, uzoq muddatli foydalanish davomida ularning atrof-muhitga va aholining salomatligiga umumiy ta’siri odatda ichki yonuv dvigatelli avtomobillarga qaraganda past bo‘ladi.

5. Tasdiqlanmagan va bo‘rttirilgan xavotirlar

Ommaviy axborot vositalari va jamoatchilik orasida elektromobillarning inson salomatligiga jiddiy zarar yetkazishi haqida fikrlar tez-tez uchraydi. Ammo ularning ko‘pi yetarli ilmiy asosga ega emas yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlarga tayangan.

Hozirgi vaqtgacha elektromobillar elektromagnit nurlanishi kasalliklar keltirib chiqarishi yoki amaldagi xavfsizlik standartlariga rioya qilinganda insonning reproduktiv funksiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlovchi ishonchli dalillar mavjud emas. Shuningdek, elektromobillar umuman olganda an’anaviy avtomobillarga qaraganda aholining salomatligi uchun ko‘proq xavf tug‘dirishi haqidagi ma’lumotlar ham aniqlanmagan.