Yarim asrlik avtomobillar taqdiri: Qaysi eski avtomobillar “antikvar” sifatida ro‘yxatdan o‘tkazilishi ma’lum qilindi

O‘zbekiston yo‘llarida tarixiy qiymatga ega bo‘lgan klassik avtomobillarning taqdiri oydinlashdi. So‘nggi kunlarda ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokama qilingan eski avtotransport vositalaridan foydalanish bo‘yicha cheklovlar antikvar avtomobillarga daxl qilmaydi. Bu haqda Yo‘l harakati xavfsizligi xizmati (YHXB) axborot xizmati rahbari Zoyir Yo‘ldoshov rasmiy bayonot berdi.

Cheklovlar va istisnolar: Kimlar uchun taqiq yo‘q?

Ma’lum qilinishicha, 2026-yil 1-fevraldan e’tiboran ishlab chiqarilganiga 50 yildan oshgan transport vositalaridan foydalanish va ularni qayta ro‘yxatdan o‘tkazishga cheklov o‘rnatiladi. Biroq, ushbu qoida barcha “keksa” ulovlar uchun ham tegishli emas. Rasmiy idoraning ta’kidlashicha, “antikvar” maqomini olgan avtomototransport vositalari ushbu taqiqdan mustasno etiladi.

Bu degani, yarim asrlik tarixga ega bo‘lsa-da, o‘zining asl holatini yo‘qotmagan mashinalar egalari ulardan foydalanishda davom etishlari va qonuniy tartibda qayta ro‘yxatdan o‘tkazishlari mumkin bo‘ladi. Bunday noyob texnikalar uchun davlat tomonidan maxsus davlat raqam belgilari joriy etilishi ham ko‘zda tutilgan.

“Antikvar” maqomi uchun qat’iy talablar

Har qanday eski mashina ham antikvar sifatida tan olinmaydi. Zoyir Yo‘ldoshovning so‘zlariga ko‘ra, transport vositasi ushbu yuksak maqomga ega bo‘lishi uchun bir qator texnik mezonlarga qat’iy javob berishi shart. Asosiy talab — avtomobilning zavoddan chiqqan ilk ko‘rinishi va konstruksiyasining daxlsizligidir.

Mutaxassisning tushuntirishicha, avvalo, avtomobilning tashqi ko‘rinishi, kuzovi va umumiy tuzilishi o‘zgarishsiz saqlangan bo‘lishi lozim. Eng muhim jihatlardan biri — dvigatel va yoqilg‘i turi almashmagan bo‘lishi shart. Shuningdek, texnikaning “yuragi”dan tortib, eng mayda detallarigacha e’tiborga olinadi.

Xususan, dvigatel kuchini g‘ildiraklarga uzatuvchi tizimlar (stsepleniya), tormoz va rul boshqaruv mexanizmlari, uzatmalar qutisi, elektr jihozlari va datchiklar asl holatida bo‘lishi talab etiladi. Hatto salon ichidagi o‘rindiqlarning joylashuvi va shakli ham zavod standartlariga mos kelishi shart.

Retro avtomobillar madaniyatini saqlab qolish

Agar salkam tarixga aylangan avtomobil yuqorida sanab o‘tilgan barcha talablarga to‘liq javob bersa, u rasman antikvar transport vositasi deb e’tirof etiladi. Bu esa o‘z navbatida, mamlakatimizda retro-avtomobillar madaniyatini saqlab qolish va tarixiy texnikalarni asrab-avaylayotgan kolleksionerlarni qo‘llab-quvvatlashga xizmat qiladi.