АЙСАНЕМ ЮСУПОВА: ГАП-СЎЗЛАРГА АҲАМИЯТ БЕРМАЙМАН!

Кино оламидаги фильмлар ва сериаллардаги кўплаб роллари билан халқ меҳрини қозонган актрисалардан бири Айсанем Юсупова билан суҳбатимиз уни кино оламига кириб келиши, муваффақиятли фильмлари, ҳамда ҳаёти ҳақида кечди.

⎯ Аслида сизнинг онангиз актриса бўлишни орзу қилган эканлар. Аммо, оиласидагилар рози бўлишмаган экан. Шунинг учун ҳам, сизни актриса бўлишингизни истаган эканлар. Шу гап тўғрими?

⎯ Ҳа! Лекин, менда аксинча, ҳеч қандай “актриса бўламан”, деган режа бўлмаган. Буни ойим кўпроқ ҳоҳлаганлар. Шунинг учун ҳам, бу касбни танлаганимда оилам томонидан қаршиликлар бўлмаган. Ўзим кичкиналигимдан қўшиқ айтганман, пианино чалганман, тадбирларда иштирок этганман. Ойим “Мен ўз орзуйимни сенда кўришни истайман. Лекин, хонанда бўласанми, актрисами, энг зўри бўлгин! Сени қўллаб-қувватлайман!” деганлари учун, кейинчалик ўзим ҳам қизиқиб кетганман. 8-9 синфда ўқиётган вақтларимда “Ватан”, “Она”, “Ёшлик” ҳақида қўшиқлар айтганман. Нукусдаги Давлат тадбирларида иштирок этганман. Ўша вақтларда ойим аранжеровкачилар билан гаплашиб, қўшиқлар ёздирганлар, клиплар олганмиз. Лекин, давом эттирмадим. Негаки, Юридик коллежга ўқишга кирдим ва коллежни битиргач, Тошкентга кетганман. Шундан кейин қўшиқ айтмадим. Ҳозир энди қўшиқ айтиш ҳақида ўйлаяпман. Мен ўзимдаги ҳис-туйғуларни нафақат ролларим, балки қўшиқларда ҳам етказишни ҳоҳлайман. 

⎯ Кино оламига илк қадамларингиз қандай бошланган?

⎯ Санъат ва маданият институтига ўқишга топширишдан мақсадим, аслида театрда ишлаш эди. Чунки, мен санъаткорларимизни газеталарда берилган интервьюларини кўп ўқирдим. Айниқса, Дилноза Кубаева, Раъно Ярашева, Раъно Зокироваларнинг интервьюларини ўқиганман. “Демак, мен ҳам театрда ишлашим керак. Бунинг учун нима қилишим керак? Институтга топшириб, ўша ерда ўқишим керак!”, деганман. Лекин, институт менга бутунлай бошқа дунёни, кино оламини очиб берди. Ўзи аслида биринчи йили ўқишга киролмаганман. Чунки, ҳеч қандай тайёргарлик кўрмагандим. Иккинчи йили қаттиқ тайёрланганман. Агар шу йили ҳам Санъат институтига киролмасам, Юридик институтга бориб топширмоқчи эдим. Лекин, омадим келиб, ўқишга кирганман. Раҳматли устозим Жўра Маҳмудовдан таҳсил олганман. У кишини ташаббуси билан кинода суратга тушганман. Институтда тартиб қатъий эди. “Ҳеч ким ҳеч қанақа съёмкаларга чиқмайди” дейишарди. Лекин, менга устозимни ўзлари “Айсанем қизим, мана бу ерда мана бунақа кастинг кетаётган экан. Телефон рақамини ёзиб келдим. Бориб қатнашиб кўргин! Балки омадинг келиб қолар” деганлар. Қўнғироқ қилсам, “Ҳамма тасдиқланиб бўлди. Балки кейинги ролларда кўрармиз” дейишган. Бориб, видеопроба топшириб кетганман. Бир ҳафтадан кейин қўнғироқ қилишиб, “Актрисани ўзгартиряпмиз. Сизни оладиган бўлдик!” дейишган. Ўзим ҳам ҳайрон қолганман! Ўшандан бери фильм ва сериаллар, клипларда суратга тушиб келяпман. 

⎯ Фильм ёки сериалда суратга тушишдан олдин қандай талаблар қўясиз?

⎯ Биринчи навбатда гонорар, иккинчи ўринда иш тартиб соати, учинчи ўринда партнёрлар. Уччаласи ҳам муҳим. Масалан, партнёр билан ишлаганда, у ҳам сиз каби куйиб-ёниб ишламаса, битта ўзингизнинг жон куйдирганингизни фойдаси йўқ. Тўртинчи навбатда рационга ҳам қарайман. Чунки, ейдиган, емайдиган нарсаларим ҳам бор. Суратга олиш майдонида ҳаммани тушунишга ҳаракат қиламан. Режиссёрга кўпроқ ён босаман.

⎯ Гонорар масаласида қандай йўл тутасиз?

⎯ Сериалга бошқа, Давлат фильмларига бошқача, клипга бошқача нарх бўлади, албатта. Лекин, бу режиссёр ёки хонанданинг мавқейига қараб белгиланмайди. Яъни, одамига қараб ўзгармайди!

⎯ Суратга олиш майдонидан “бу фильмда суратга тушмайман” деб, кетиб қолган ҳолатингиз бўлганми?

⎯ Ҳа, Хоразмда бўлган. Давлат фильми эди. Мени айбим, режиссёр кимлигини яхшилаб суриштирмаганим бўлган. Ўша фильмда суратга тушишимни айтганимда, устозим Ҳилол Насимов “Суратга тушишга бошқа режиссёр йўқмиди?” деганлар. Шу битта гапдан вазиятни сезганман. У вақтда суратга олиш майдонидан кетиш ниятим йўқ эди. “Хато қилдим, шекилли, майли, ўз вазифамни бажариб, ролни ижро қилиб бераман” деб ўйлаганман. Лекин, кўп ўтмай режиссёр суратга олиш майдонида, ўзини кўрсатиб, у билан ишлаб бўлмаслигини исботлаган. У режиссёр билан биринчи марта бирга ишлашим эди. Менга муносабатидан эмас, суратга олиш гуруҳининг бошқа аъзоларига нисбатан бўлган муносабатидан ранжиганман. Мен шароит йўқ жойда ишлолмайман. Шунинг учун ҳам, у билан ишлай олмаслигимни очиқ айтиб, у ердан кетганман ва бундан афсусланмайман.

⎯ Кино оламида турли гап-сўзлар кўп. Уларга муносабатингиз?

⎯ Мен ҳар хил гап-сўзларга аҳамият бермайман. Ўз мақсадимдан чалғимайман. Гап-сўзларга аҳамият бериб, нимани исботлайман? Ундан кўра, инсон ўз мақсади сари интилиши керак, деб ўйлайман. Сизни кимлигингизни гап-сўзларингиз эмас, қилган ишингиз, ҳатти-ҳаракатларингиз кўрсатиши керак! Ноҳақ туҳматларга эътибор қилиб, гапириб, жавоб қайтариб ўтирмайман. Улардан вақтимни қизғанаман. 

⎯ Сизни хафа қилиш осонми? Руҳан кўнглингиз синиши мумкинми?

⎯ Аввал сал нарсага чўкиб қолардим. Лекин, ҳозир унақамас. Ҳозир ҳаттоки, атрофимдагилар ҳам “Нега бунақа бефарқсан? Нега мана бу нарса сени ғашингни келтирмаяпти?” дейишади. “Балки менда бунга қарши иммунитет пайдо бўлгандир?” дейман. Ҳозир кимдир мен ҳақимда нимадир деса, ўйлаб кўраман. Ўша одам мен уни гапини қабул қилишимга арзийдими? Агар арзийдиган одам бўлса, қабул қиламан. Агар арзимайдиган одам бўлса, “майли, нима деса деяверсин” дейман. Қабул қилмайман. 

⎯ Кўпинча нимадан асабингиз бузилади?

⎯ Ноҳақликдан! Бу менга нисбатан бўлиши шартмас! Атрофимдагиларга, яқинларимга нисбатан бўлиши мумкин. Одамларни бир-бирига бўлган юзаки муносабатидан ҳам асабим бузилади.

⎯ Кайфиятингиз бўлмаса нима қиласиз?

⎯ Одатда мен доим яхши кайфиятда бўлишга ҳаракат қиламан. Атрофимдагиларга ёмон кайфият тарқатишни истамайман! Ёнимдагилар ҳам, мендан яхши энергия олишларини ҳоҳлайман. Шунинг учун, кайфиятим бўлмаса ҳеч ким билан гаплашмайман.

⎯ Клиплар ва сериаллардаги роллар руҳиятингизга таъсир қиладими?

⎯ Ўша роль ижро қилаётган вақтимда таъсир қилади. Ўзи нохуш қайғули хабарларни интернет орқали ўқисам ҳам, юрак-бағрим эзилиб кетади. Кейин, шунақа роллар келганда, ижро қилганимда, ўша вақтда таъсири бўлади. Ўша ўқиган, кўрган нарсаларим кўз олдимдан ўтади. Ижро қилаётганқаҳрамонимга ачиниб, ижро қиламан. “Ўзбек қизи” фильмидан сўнг, стрессга тушиб қолганман. Охирги ойдаги съёмкани тугатиб, Тошкентга қайтгач, бир ҳафта дам олиб, кейин съёмкаларга чиққанман. Бу фильм энг қийин фильмларимдан бири бўлган. Ҳам жисмонан, ҳам руҳан, катта тайёргарлик кўрганман. 20 килолик милтиқларни кўтаришимга тўғри келган. Спорт билан ҳам шуғулланганман. Репетиция жараёнлари бошлангач, жуда ҳам қийин бўлган. Машқлар, югуришлар, йиқилишлар... Кўкармаган жойим қолмаган. Кийимларим билан тупроққа кириб, йиқилиб, суратга тушганларим ҳалигача эсимда. Съёмка жараёнларида жиддий жароҳатлар ҳам бўлган. Қўлларимни тирсакларига шиша синиқлари кириб кетган. Битта дублда олинадиган кадрлар бор. “Стоп” деёлмайман. Лекин, “тез ёрдам” ходимлари туришарди. Бир пасда жароҳатларимни боғлаб, ёрдам кўрсатишган. Мен маълум бир муддат бу фильм ичида яшаганман. Умумий съёмка 2 йил давом этган. Унга бор меҳру муҳаббатим, энергиям, кучимни бағишлаганман. 

⎯ Драматик ролларни ижро қилганда, асосан сизга ёрдам берадиган жиҳатлар?

⎯ Одатда ҳар бир ролни ижро қилганда, биринчи навбатда ўзимни ўша қаҳрамон ўрнига қўйиб кўраман. Кейин атрофимдаги яқин инсонлар ҳаётини эслайман. Масалан, ойимнинг ҳаёти, уларнинг кўрган қийинчиликларини эслайман. Шунинг ўзи менга драматик роль ижро қилишимга ёрдам беради. Ҳаётда ҳар бир қайғули ҳолатлар, кечинмалар инсонни чархлаб боради. Мен улардан халос бўлишни истамайман. Улар мени “бойликларим”. Чунки, образга киришда улар менга керак. Шундай ҳолатлар орқали чархланиб борасиз. Чунки, барибир энг катта таълимни ҳаётдан оласиз. Ҳаётнинг ўзи катта муаллиф ва яхшигина “дарс” бериб қўяди. Мен ўша “дарс”ларни эслаб қоламан ва ролларимда ишлатаман. Мен ўзи тез йиғлайдиган эмоционал инсонман. Бир пасда йиғлаб юбораман. “Ўзбек қизи” съёмкасида эса, бунинг учун режиссёр Акбар Бектурдиевдан яхшигина гап ҳам эшитганман. “Йиғиштиринг кўз ёшингизни! Кўз ёш керакмас!” деганлар. Мен эса, буни атайлаб қилмаганман. Кўз ёшим чиқиб кетаверган. Ҳозир ҳам ўша саҳнани кўрсам, “буни қандай қилиб ижро қилганман” дейман. Ролларни танлаб ижро қиламан, албатта. Чунки, одамларни меъдасига тегиб қўйишдан чўчийман. Шунинг учун клип бўлса ҳам, ҳар хил образ бўлишини истайман. Сифатли бўлиши керак.

⎯ Ҳаётингиздаги энг оғир кун?

⎯ Онам энг қийин операцияни бошларидан кечирганлари ёдимда! Ўша муддатда мен қанақа яшаганимни ҳам билмайман. Ҳозир ўша кунларни ўйласам, “яхшиям ўтиб кетди” дейман. Лекин, шундай бўлмаслиги ҳам мумкин эди... Чунки, шифокорга борганимизда “Жуда кеч келибсизлар. Лекин, майли, биз ҳаракат қиламиз” дейишган. Ўшанда ҳаётимдаги энг оғир, даҳшатли вазият эди. Ёлғизланиб қолгандек бўлганман. Лекин, Худога шукур, ҳозир ойим яхшилар. Уларга қараб, куч оламан! Онадан бошқа яқинимиз, дўстимиз йўқ! Онам мени дугонам, сирдошим! 

⎯ Турмушга чиқсангиз, умр йўлдошингиз санъатдан воз кечишингизни сўраса?

⎯ Бундай қилишим мумкин, шундай қиламан, деб аввал айтганман ҳам. Лекин, танганинг иккинчи тарафи ҳам бор. Ўша инсон бунга муносибми? Бу шунчаки воз кечиш эмас-да! Оилам мени қийналиб 6 йил олийгоҳда ўқитди. Бундан ташқари, съёмка жараёнларидаги меҳнатларим бор. Ҳамма қийинчиликларга чидаганларим, буларни ҳаммасидан воз кечишимга, ўша инсон арзийдими? Яхши тарафларини айтсак, менга энди келадиган яхши роллардан ҳам воз кечишимга, ўша оила қурадиган инсоним, арзирмикан? Шу тарафларини ҳам ўйлайман. Лекин, турмушга чиқиш ҳозирча режамда йўқ. 

⎯ Бахт деганда нимани тасаввур қиласиз?

⎯ Оилани! Оиламдагилар, уларнинг соғлиғи, уларнинг қувончи ва улар билан узоқ бахтли яшашни истайман!