Hormuz bo‘g‘ozi vaqtinchalik erkinlikka yuz tutdi

Isroil va Livan o‘rtasida erishilgan 10 kunlik o‘t ochishni to‘xtatish rejimi mintaqadagi strategik suv yo‘llarida ham ijobiy aks-sado bermoqda. Dunyo energetika bozori uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘lgan Hormuz bo‘g‘ozi barcha tijorat kemalari uchun qayta ochildi. Bu haqda Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi Reuters agentligiga bergan bayonotida ma’lum qildi.

Sulh shartlari va navigatsiya qoidalari

Rasmiy Tehronning qayd etishicha, bo‘g‘ozning ochilishi bevosita Livan va Isroil o‘rtasidagi sulh muddati bilan bog‘liq. Binobarin, kema qatnovi uchun berilgan ushbu erkinlik keyingi 10 kun davomida amalda bo‘ladi. Biroq, bu harakatlanish mutlaqo nazoratsiz kechadi degani emas.

Vazir Aroqchining tushuntirishicha, barcha savdo kemalari Eron portlari va dengiz navigatsiyasi tashkiloti tomonidan avvaldan belgilangan va tasdiqlangan maxsus yo‘nalishlar bo‘ylab harakatlanishi shart. Ushbu muvofiqlashtirilgan tartib mintaqaviy xavfsizlikni ta’minlash va kutilmagan ko‘ngilsizliklarning oldini olish maqsadida joriy etilmoqda.

Donald Tramp olqishi

AQSh ma’muriyati ham mazkur yangilikka tezkor munosabat bildirdi. Prezident Donald Tramp o‘zining Truth Social ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasida mazkur qarorni ijobiy baholadi. Oq uy rahbari Hormuz bo‘g‘ozida navigatsiya erkinligining tiklanishi jahon iqtisodiyoti va mintaqaviy barqarorlik uchun muhim qadam ekanini ta’kidlab, kemalarning to‘siqsiz o‘tishini olqishlashini bildirdi.

Ziddiyatli o‘tmish va xavfsizlik masalalari

Eslatib o‘tamiz, so‘nggi haftalarda Hormuz bo‘g‘ozi atrofidagi vaziyat o‘ta qaltis ko‘rinish olgan edi. Mintaqadagi harbiy keskinlik sababli Eron strategik yo‘lakni yopib qo‘ygan, hatto ayrim tankerlarning ruxsatsiz harakatiga qarshi dron va raketa zarbalari berilgani haqida xabarlar tarqalgan edi. Tehron tomoni bo‘g‘ozning asosiy yo‘nalishlarida mina xavfi borligini iddao qilgan bo‘lsa-da, xalqaro hamjamiyatga buni tasdiqlovchi dalillar taqdim etilmadi.

Shu vaqtga qadar Eron ayrim kemalarga qirg‘oq bo‘ylab harakatlanishga ruxsat berib, buning evaziga ma’lum miqdorda to‘lov undirib kelayotgan edi. Vaziyatning o‘zgaruvchanligi aprel oyi boshidagi voqealarda ham yaqqol ko‘zga tashlandi. Masalan, 8-aprelda AQSh va Eron o‘rtasidagi ikki haftalik kelishuv doirasida bo‘g‘oz ochilgan bo‘lsa, oradan bir kun o‘tib Isroilning Livanga hujumlari ortidan yana bloklab qo‘yilgan edi.

Hozirgi 10 kunlik sulh mintaqaga nafaqat harbiy tinchlik, balki global logistika zanjiri uchun ham vaqtinchalik nafas olish imkoniyatini taqdim etmoqda.